Ол кэнниттэн ыскылааттарыгар баран анал таҥаспытын ыллыбыт (сайыҥҥы, кыһыҥҥы, атах таҥаһыгар тиийэ).

Затем мы пошли на склад и получили спецодежду (летнюю и зимнюю одежду и обувь).


Онно элбэх СМУ баар эбит.

Было много СМУ.


Бэйэ- бэйэлэрин тус-туспа араартыыллар.


Тус бэйэм 73-с учаастаккабаар СМУ-7 диэҥҥэ хаа бытым.

Я остался на своем 73-м участке в СМУ-7.


Онно үгүспүт 110 учаастакка ананан барбыттара.

Многих из нас распределили на 110-й участок.


Биһиги 11 буолан хаалбыппыт,ол иһигэр 3 Сунтаар дьоно.

Нас осталось 11 человек, из них трое сунтарцев.


Эбиэт кэннэ үлэлэтэн бардылар.

После обеда мы начали работать.


Онно плитканан суолу тэлгииллэр эбит.

Строили дорогу из плит.


Хайы-сах тэлгэнэн сытар этэ.

Дорога уже была выложена плитами.


Биһиги стыктарын буорунан кута-кута битумунан кутабыт.

А мы находили стыки и засыпали их битумом.


Бары бииргэ сылдьыбыппыт.

Занимались этим все вместе.


Балтараа ый оннук үлэлээбиппит.

Так мы проработали полтора месяца.


Үлэлии барарбытыгар вахтабыт болдьоҕо бастаан утаа 2 ый диэн этэ.

Когда мы только собирались работать, срок вахты был два месяца.


Онтон учаастакка тиийээппитин кытта ыарыынан сибээстээн 3 ый диэн буолбута.

А потом, когда мы доехали до участка, нам сказали, что из-за вируса будет теперь три месяца.


Онон үс ый үлэлээн кэллим.

Так что я проработал три.


Ити курдук балтараа ый суол оҥоһуутугар сырыттыбыт.

Полтора месяца мы занимались укладкой дороги.


Үлэбит эрэсиимин туһунан этэр буоллахха, сарсыарда 6-ҕа туран аһыы бараҕын.

Если говорить о режиме работы, то завтрак начинался в 6 утра.


Сэттэ ааһыыта үлэлиир сиргэр бараҕын.Күнүс 12 чааска учаастаккар аҕалан эбиэттэтэллэр.

В 7:30 едешь на рабочее место. В 12 тебя привозят на участок обедать.


Ити курдук 6 чааска диэри үлэлиибит.

Потом работаешь до 6 часов.


Киэһээҥҥи аһылыккын аһаан баран, бэйэҥ-бэйэҕэр бэриллэҕин, сөбүлүүр дьарыккынандьарыктаныаххын сөп.

После ужина — свободное время. Занимаешься чем хочешь.


Олорор усулуобуйабыт үчүгэй.

Условия проживания хорошие.


Уопсайга олорбуппут.

Нас разместили в общежитии.


Хоско алта киһи түһэр.

В комнате по шесть человек.


Утуйар, кэтэртаҥаскын нэдиэлэ аайы уларытаҕын.

Постельное белье и одежду меняют каждую неделю.


Сибээспит «Мегафон».

Связь от «Мегафона».


Нэдиэлэни быһа баанньык үлэлиир ,баран суунаҕын.

Всю неделю работает баня — можно сходить помыться.


Балтараа ый үлэлээбиппит кэннэ биһигини атын, ПСП диэн учаастакка көһөрбүттэрэ.

После полутора месяцев работы нас перевели на другой участок — ПСП.


Онно көһөрөллөрүгэр биһиги вагончикка олорбуппут.

Там мы жили в вагончиках.


Кырааска уона ону-маны хаһыы үлэтэ этэ.

Работа заключалась в покраске и рытье.


Өссө турба анныгар кирпииччэни тэлгээбиппит.

Также мы клали кирпичи под трубы.


– Вахтовай ньыманан баран үлэлиир дьон төһө хамнаһы аахсаллар эбит диэн ааҕааччылар интэриэһиргиир буолуохтаахтар.

— Думаю, нашим читателям будет интересно узнать, сколько получают вахтовики.


– Бастаан ый ортото аванса түһэр.

— Сначала в середине месяца приходит аванс.


Ол кэннэ, кэлэр ый 15-һигэр хамнаһыҥ түһэр.

И после этого 15-го числа следующего месяца поступает зарплата.


Холобур, боростуой оробуочай хамнаһа 70 тыһ. солк.

Например, простой рабочий зарабатывает 70 тысяч.


Сорох уолаттар пульт диэн кыраасканан ыстарар үлэҕэ сылдьыбыттара.

Некоторые парни работали с краскопультами.


Онноүлэлиир дьон хамнастарыгар эбиллэр этэ.

Они получали надбавки.


Үлэни хонтуруоллуур маастардара 15 тыһ. тиийэ уопсай хамнастарыгар эбэн биэрэллэрэтэ.

У мастеров, которые контролируют работу, была надбавка к общей зарплате до 15 тысяч рублей.


– Руслан, вахтанан үлэҕэ ыллыҥ да барбатыҥ биллэр.

— Руслан, понятно, что нельзя просто взять и уехать на вахту.


Үлэлии барарга киһиттэн ханнык хаачыстыба наада эбит дии санаатыҥ?

Какие качества нужны человеку, чтобы там работать?


– Бастатан туран, киһи хара үлэни сатыахтаах уонна тулуурдаах, доруобай буолуохтаах.

— В первую очередь нужно уметь выполнять физическую работу, быть терпеливым и здоровым.


Ону таһынан, киһи быһыытынан хаачыстыбаҥ, майгыҥ-сигилиҥ онно эппиэттэһиэхтээх.

Кроме того, важны твои человеческие качества, у тебя должен быть соответствующий характер.


Вахтаҕа коллективнай үлэ.

Вахта — это коллективная работа.


Дьону кытта тапсан үлэлиир буоллаххына, төһө баҕарар сылдьаҕын.

Если ты умеешь ладить с людьми, можешь трудиться здесь сколько угодно.


Онон биир дойдулаахтарбын, вахтовай ньыманан үлэлии кэлэргитигэр ыҥырабын.

Поэтому призываю своих земляков приезжать работать на вахте.


Умнуллубат кэрэ түгэннэр

Незабываемые, прекрасные моменты


Үүнэр күммүт үөскүүр саҕата, ситэ сырдыы илик туманын быыһыттан бүдүгүрэ кырдьыбыт кырыа-кыһын кыскыйдаммыт муҥутуур тымныытын иккис түһүмэҕин кэнниттэн, быт хаамыытынан дуу, кутуйах атылынан дуу уһаан, кэлэн иһэрин бэлиэтиир чысхаан сарсыардатынан “Дорообо киэнэ дорҕооннооҕо буолуохтун!”.

После второго пика морозов, когда через туманное белое небо пробиваются слабые, едва заметные, но столь долгожданные лучики солнца, хочется закричать «Ну, здравствуй, зимнее солнце!»


Көр, ити аата көстөр дьүһүнэ көмүскэ тэҥнэммит кэмэ-кэрдиитэ улам-улам чугаһаан эрдэҕэ?

В этот момент приближающиеся лучи солнца подобны драгоценному золоту.


Ол кэриэтэ бэйэлээх олохпут эмиэ араас кэрдиис түгэннэринэн солбуллан биллэрбэккэ устан, уулуу сундулуйан “киһи дуо” диэн айылҕа “харамайын” араастаан эрийэн-буруйан ууга-уокка түһэртиирэ барыбытыгар да биллэр суол ээ!

Наша жизнь, полная самых разных ситуаций, бывает похожа на природу — где-то у нее человеческие черты, где-то проявляется звериное начало.


Ити эрээри, кини даҕаны үгүс сырдык сахтаах, эриэккэс эркээйи өйгөр өспөттүү иҥэрэр айылгылаах буолар эбит.

Но все же в ней порой бывают моменты, которые запоминаются.


Миитэрэйим барахсан бу орто дойдуттан туораабыта хайыы-үйэ 20-чэ сыл буолбут эбит.

Оказывается, прошло уже почти 20 лет с тех пор, как мой бедный друг Дмитрий покинул этот мир.


Элбэхтэ да бииргэ сылдьан, аны олох даҕаны ыкса ыаллыы олохсуйан үөрбүппүт-көппүппүт баара.

Много лет мы дружили, и очень обрадовались, когда стали соседями.


Төһөлөөх элбэх араас оччотооҕу обургу да, орто да күрэхтэргэ үксүн кыайыы көтөллөнөн, ардыгар кыайтарыы да “кыаһыланан” сылдьыбыппыт буолуой?!

Сколько тогда было разных побед в больших и средних соревнованиях, а временами и горьких поражений!


Миигин үксүн “уҥа илиим, өйөбүлүм” – диэн киһини кыбыһыннарара.

Он часто меня смущал тем, что называл своей правой рукой, поддержкой.


Бэйэтэ Сылаҥы Сылаҥ дэппит чулуу ыспарсымыан, улууска биллэр успуорт дьиҥнээх энтузиаһа, быһата Саха Ньургуна этэ.

Он был выдающимся спортсменом, прославившим Сылан, известным в улусе настоящим энтузиастом спорта, подобным якутскому богатырю Нюргуну.


Тапталлаах аата эмиэ Ньургун эбит.

Нюргун было также его любимым именем.


Кини туһунан ахтыы да син элбэҕэ буолуо.

Про него наверняка есть много воспоминаний.


Онтон биир умнуллубат түгэни ахтыым ...

Вспоминается одна история...


Субуруускай сопхуос отделениеларын зонатааҕы күрэхтэһиитэ үксүн биһиэхэ буолара.

Зональные соревнования отделений Собурского совхоза зачастую проводились у нас.


Оройуоҥҥа биир бастакынан тутуллубут, оччолорго типовой дэнэр, улахан успуорт саалалаах этибит.

У нас был большой, так называемый типовой, спортзал, который был построен одним из первых в районе.


1972 сыл сааһыары, кулун тутарга икки күннээх тыҥааһыннаах күрэхтэһии кэнниттэн, хатылылар арай очукуо аҥаарынан кыайан таҕыстылар, кубогы илдьэ барар буоллулар.

Весной 1972 года, в марте, после двухдневных напряженных соревнований хатылынские вдруг смогли обойти нас на пол-очка и им достался кубок.


Дьоммут үөрэн-көтөн “сус” гыннахтара дии!

Такому исходу событий они были крайне рады!


Биһиги дьиктиргээн, саҥаттан ааҕан көрдүбүт, сэрэйбит курдук, очукуо аҥаарынан биһиги кыайбыт эбиппит.

Мы были удивлены и попробовали пересчитать заново. Как и предполагалось, на пол-очка победили мы.


“Ол да иһин “суоластар” (ити кини үгүстүк туттар тыла этэ) түргэнник барбыттар эбит, сарсын баран кубокпытын былдьаан кэлиэҕиҥ”, - диэн баран, буоларын курдук, мичээрдээн кэбистэ.

«То-то наши "звезды" (он часто использовал это слово) так быстро смотались. Надо бы завтра поехать и забрать наш кубок», — сказал он с улыбкой, как ни в чем не бывало.


Оччону истибит дьон өрүкүнэйэ түстэхпит: “Дабаай, күн сарсын барыаҕыҥ, наада буоллаҕына, иккистээн да киирсэргэ бэлэммит”, - дэстибит.

Услышав это, мы взбодрились: — Давайте поедем завтра. Если нужно, то мы готовы выступить и во второй раз».


Нөҥүө күн эрдэ хомуллан, сатыы Хатылылаатыбыт.

На следующий день, собравшись рано, мы выдвинулись пешком в сторону Хатылы.


Хамаандабыт да толору таҕыста: Миитэрэй, мин, Уйбаан Дуруһаал, Оппуонньа Аянитов, Степа Макаров уонна Баһылай Дарбасов.

Команда наша была в полном составе: Дмитрий, я, Иван Дурусал, Афоня Аянитов, Степа Макаров и Василий Дарбасов.


Эбиэт ааһыыта туох да сэрэтиитэ суох тиийдибит, дьоммут хайдах эрэ кэтэспит курдуктар, мүчүҥнэһэ көрүстүлэр.

Мы приехали к обеду без предупреждения, ребята нас как будто уже ждали.


“Суоластар, кубокпытын ыла кэллибит, арааһа судьуйа сыыһата тахсыбыт, төттөрү аҕалыҥ”, - Миитэрэй бас-көс киһибит суос бэринэр.

«Подлецы, мы пришли за кубком. Видимо, судья ошибся, несите кубок обратно», — строго обратился Дмитрий.


“Дабаай, өссө быһаарсыаҕыҥ, мээчиккэ ...” Успуорт саалата суох буолан күрэхтэһии кулуупка ыытыллара.

«Давайте определим победителя заново, с помощью мяча...». Поскольку спортзала не было, соревнование прошло в клубе.


Биһиги ол саҕана олох үчүгэй кэммит буолан уонна кыһыыбыт да эптэҕэ, олох тулуппатыбыт.

Мы тогда были в превосходной форме, к тому же нас одолевала досада, поэтому мы были готовы выложиться на полную.


Аатырар, солбуллубат Куобараптара да туһалаабата.

Им не помог даже их знаменитый незаменимый Говоров.


Уйбаан Львович Говоров, кырдьык да, успуорт бары көрүҥүн ис сүрэҕинэн итийэн-кутуйан таптыыр, тылын-өһүн, ууһун-уранын таба туһанар, улууска биллибит успуорт фанаата этэ.

Иван Львович Говоров и вправду был большим фанатом спорта, известным в улусе, и горячо любил все виды спорта.


Сэмэн Прокопьев эмиэ Хатылы чулуута, киһи киэнэ чаҕылхайа, хайа, уонна үһүс киһилэрэ, бэйэлэрин күтүөттэрэ Уйбаан Харлампьев эмиэ успуорт энтузиаһа, ол быыһыгар Мичикилээн Иванов – бары да дэгиттэр уолаттар: “Бээ, бээ, уолаттаар, атын сиргэ баран атын көрүҥнэрбитин салгыаҕыҥ, ити Саайка дьиэтигэр”, - дэһэллэр.

Семен Прокофьев — тоже один из именитых спортсменов Хатылы. Их третьим участником был Иван Харлампьев, еще один спортивный энтузиаст, также среди них был Мичикилээн Иванов — все достойные ребята. «Эй, эй, ребята, давайте пойдем в другое место и продолжим по другим видам. Вон, в доме Сайки», — сказали они.


“Чэ сөп, биһиги онно да бэлэммит”, - этиллибит дьиэҕэ ыстанан тиийдибит, эрдэттэн да сылдьымахтаабыт сирбит.

«Ну, хорошо, мы готовы», — мы дошли до дома, где условились встретиться и в котором нам раньше тоже доводилось бывать.


Ааны аһаат, эрэстэрээн аһа диэн сымыйа буолуох этэ оччотооҕу үйэҕэ, остуол бөҕө тардыллыбыт.

Открыв дверь, мы увидели накрытый стол, по тем временам не хуже ресторанного.


Хаһаайыттарбыт да хамсаныылара түргэнэ, имигэһэ, сайыҥҥы дьэргэстэй ыһыаҕар майгылатар үлүгэрэ!

Да и хозяева оказались очень расторопными, шустрыми. Все это напомнило летний праздник Ысыах.


Сатыы хааман тиийбит дьон, син 35 биэрэстэ баара буолуо, аччыктаабыппыт да бэрт, тардыммыта буола-буола, улам түсүһэн бардахпыт дии!

Поскольку мы прошли пешком около 35 верст, то изрядно проголодались. Мы начали разминаться, подтягиваться.


Миитэрэйбэр имнэнэбин: “Кубогы, кубогы”, - диибин.

Подмигиваю Дмитрию: «Берем кубок».


Хатылыларбыт буоллаҕына хас туос аайы биһигини киһиргэтэллэр, эчи, тыллара ууһа, эриэккэһэ, киһи эрэ аһыы олоруох курдук.

Хатылынские при каждом прыжке поддразнивали нас, и их красноречию можно было позавидовать.


Ол быыһыгар маспыт тардыһыыта – эмиэ биһиги туһабытыгар.

Отличились мы и в перетягивании палки.


Киһибин көрбүтүм – туох да үөрбүт аҕай, бирээмэ “кэрэмэһэ” быгыалыы сылдьар.

Посмотрел я на Дмитрия — а он весь сияет от радости.


Оо, үчүгэй да майгылаах этэ, табаарыһым барахсан” “Суоластар, кэбис, сиэҥ, докумуон туоллаҕа, только эһиил кубокпытын илдьэн миэстэтигэр туруораҕыт, бу сырыыга биһиги, хайа да түбэлтэҕэ биэриэхпит суоҕа, чэ, уонна бу үлүгэрдээх далбарга түбэһэн баран, аанньа буолуохпут дуо, ыллыахха-туойуохха буоллаҕа”, - диэн баран, бэйэтин “хоруонкатын” тардан кэбистэҕэ үһү ...

О, какой же замечательный был у моего друга нрав. «Подлецы, так уж и быть, документ уже заполнен. Но в следующем году вы должны поставить наш кубок обратно. В следующий раз не дадим форы. Как же иначе-то после всей это заварушки? А сейчас можно попеть и поплясать», — сказал он и затянул свою «коронку»...


Саныыбын төрөөбүт алааспын...

Вспоминаю родной алас...


Харахпар бу тиллэн кэллэр табаарыһым өлбөөдүйбэт мөссүөнэ!!!

Перед глазами встает живой и немеркнущий образ моего товарища!


Амматааҕы суол иниспиэксийэтэ улахан тымныыларга суоппардары сэрэтэр

Амгинская дорожная инспекция предупреждает водителей о сильных морозах


Амматааҕы ис дьыала отделын суолга куттал суох буолуутун судаарыстыбаннай иниспиэксийэтэ хойуу туманнаах тымныы күннэргэ суоппардар суолга сэрэхтээх буолалларын санатар.

Государственная инспекция по безопасности дорожного движения Амгинского улуса призывает водителей быть осторожными на дорогах в морозные дни с густым туманом.


Маннык күҥҥэ-дьылга будулҕан туман мэһэйдээн, суоппардар сатыы дьону, тохтоон турар, айаннаан иһэр массыыналары көрбөккөлөр суол саахалын таһаарыахтарын, дьон олоҕор кутталы үөскэтиэхтэрин сөп.

В такую погоду из-за тумана водители не видят пешеходов, остановившиеся или проезжающие мимо машины, что может привести к дорожно-транспортным происшествиям и создать опасность для жизни людей.


Ол иһин бэйэҕэ эрэллээхтик сананарга бытааннык айанныырга ыҥыраллар.

Поэтому инспекция призывает водителей ездить медленнее, чтобы не подвергать себя опасности.


Кэнниттэн айаннаан иһэр массыына иннигэр иһэр тиэхиньикэни чуолкайдык көрөрүн уонна арытын суоттанарын курдук массыыналар улахан уонна тумаҥҥа туттуллар уоттарын уматан сылдьыахтаахтар.

Чтобы водитель, едущий сзади, четко видел транспорт впереди и правильно рассчитывал свою скорость, необходимо, чтобы у автомобиля горели основные и противотуманные фары.


Иниспиэктэрдэр хойуу тумаҥҥа массыынаны ситэн ааһар көҥүллэммэтин, атын тиэхиньикэттэн тэйиччи айанныахтаахтарын, суол уҥа өттүн тутуһуохтаахтарын, бу хайысхаҕа массыына тохтоон турар буоллаҕына хаҥас өттүттэн ааһыахтаахтарын, тыас сигналын туһаныахтарын сөбүн этэллэр.

Инспекторы информируют о том, что в густом тумане нельзя обгонять машины, следует соблюдать дистанцию до другого транспорта, держаться правой стороны дороги, а в случае остановки машины с правой стороны следует проехать слева, также можно подать звуковой сигнал.


Туман олус хойуу буоллаҕына суол кытыы өттүгэр туораан улахан уонна сигнализация уоттарын холбоон олорон туман астарын кэтэһэллэригэр сүбэлииллэр.

При очень густом тумане рекомендуется остановиться на обочине и переждать, включив основные и противотуманные фары.


«Хойуу туманнаах тымныы күннэр тураннар, суоппардар массыыналарын фараларын, уоттарын тыктарбаттара, тиэхиньикэлэрин дьиэгириитэ, хайа эмэ чааһа алдьаныыта, прицептэрин уоттара умайбата бэлиэтэнэр.

«Отмечается, что при морозной погоде с густым туманом у машин не загорались фары, не срабатывала техника, ломалась какая-либо деталь, не горели огни прицепов.


Үүммүт сылга арыгы иһэн баран үс суоппар түбэстэ.

В новом году три водителя были задержаны за вождение в нетрезвом состоянии.


Маннык түгэҥҥэ суоппардар дьыалалара административнай буруй быһыытынан мировой суукка көрүллэллэр.

В таких случаях дела водителей рассматриваются мировыми судами как административные правонарушения.


Иккис түбэһиигэ холуобунай дьыала көбүтүллэр.

При повторном правонарушении возбуждается уголовное дело.


Буруйданааччы тиэхиньикэни ыытар бырааба икки сылга быһыллар эбэтэр хаайыллыан сөп.

Виновному может грозить лишение прав на управление транспортом до двух лет либо лишение свободы.


Ыраах айаҥҥа барааччылар массыынаҕытын үчүгэйдик көрүнэн, эбии бензини, саппаас чаастары, сылаас таҥаһы ыларгытыгар сүбэлиибит», – диэн этэр Амматааҕы ис дьыала отделын суолга куттал суох буолуутун иниспиэксийэтин судаарыстыбаннай иниспиэктэрэ, полиция ыстаарсай лейтенана Григорий Неустроев.

Тем, кто отправляется в дальние поездки, советуем хорошо позаботиться о машине, запастись бензином, запасными частями, теплой одеждой», — говорит главный инспектор Амгинского отдела государственной инспекции безопасности дорожного движения, старший лейтенант полиции Григорий Неустроев.


Амма Наахараҕа быйыл Үлэ Геройа Петр Яковлев 100 сааһын бэлиэтиэхтэрэ

В этом году в поселке Нахара Амгинского улуса отметят 100-летие Героя Труда Петра Яковлева


Амма улууһугар быйыл үгүс тэрээһин күүтүллэр.

В Амгинском улусе в этом году ожидается много мероприятий.


Онтон биир сүрүннэрэ Социалистическэй Үлэ Геройа Петр Ионович Яковлев төрөөбүтэ 100 сыла.

Одно из главных мероприятий — 100-летие со дня рождения Героя Социалистического Труда Петра Ионовича Яковлева.


Герой төрөөбүт нэһилиэгэр үбүлүөйдээх тэрээһини үрдүк таһымҥа ыытар сыаллаах, бэлэмнэнии үлэ чэрчитинэн улуус тэрийэр хамыыһыйата тахса сырытта.

Для организации мероприятий на высшем уровне в родном селе героя была сформирована улусная организационная комиссия.


Бөлөҕү улуус баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччы Саргылана Борисова салайда.

Группу возглавила заместитель начальника улуса по социальным вопросам Саргылана Борисова.


Кинини кытта баһылыгы тутууга уонна инфраструктура сайдыытыгар солбуйааччы Виктор Смирников, кылаабынай архитектор Федора Алексеева, тыа хаһаайыстыбатын управлениетын салайааччытын солбуйааччы Алексей Шишигин, соторутааҕыта култуура управлениетын салайааччытынан анаммыт Иван Иванов сылдьан туһааннаах боппуруостарын билистилэр.

Вместе с ней основные вопросы решали заместитель начальника по строительству и инфраструктурному развитию Виктор Смирнов, главный архитектор Федор Алексеев, заместитель начальника управления сельского хозяйства Алексей Шишкин и недавно назначенный руководитель управления культуры Иван Иванов.


Хамыыһыйа нэһилиэк баһылыга Мария Захарованы, исписэлиистэри кытта көрсөн тирээн турар былааннары дьүүллэстилэр уонна тутуллуохтаах эбийиэктэри көрдүлэр.

Вместе с главой наслега Марией Захаровой комиссия провела встречу со специалистами, на которой обсудили текущие планы и осмотрели строящиеся объекты.


“Олунньу 22 күнүгэр Амма Наахараҕа, Петр Ионович төрөөбүт күнүгэр сөп түбэһиннэрэн, үбүлүөйдээх сыл аһыллыыта буолуохтаах.

«22 февраля, в день рождения Петра Ионовича, в поселке Нахара Амгинского улуса должно состояться открытие юбилейного года.


Ону сэргэ олунньу ый ортотугар Дьокуускай куоракка Үлэ Геройун олоҕун көрдөрөр быыстапка арыллыахтаах.

Также в середине февраля в Якутске планируется открытие выставки, посвященной жизни Героя Труда.


Муус устар ыйга өрөспүүбүлүкэтээҕи театрализованнай көрүү былааннанар.

В апреле планируется республиканское театрализованное представление.


Сыл устата нэһилиэккэ араас үлэлэр ыытыллыахтара, көҕөрдүү үлэтэ барыа, саамай сүрүнэ саҥа уһуйаан дьиэтэ үлэҕэ киириэхтээх.

В течение года в наслеге будут проведены различные работы, в том числе по озеленению; а самое главное — ожидается открытие нового здания детского сада.


Петр Ионович Яковлев музей-дьиэтин саҥардан оҥоруу барыахтаах, пааматынньыктаах сквер тутуллуохтаах.

В Доме-музее Петра Ионовича пройдут ремонтно-восстановительные работы, а в сквере будет возведен памятник.


Дьэ ол гынан баран биллэн туран ыытыы таһыма барыта билигин баар хааччахтан тутулуктаныан сөп”, – диэн баһылык солбуйааччыта Саргылана Васильевна былааннаммыт үлэлэри билиһиннэрдэ.

Но, конечно, проведение мероприятий будет зависеть от налагаемых ограничений», — рассказала о запланированных работах заместитель главы наслега Саргылана Васильевна.


Сотору кэминэн биллиилээх ыанньыксыт үлэлээн ааспыт “Арыы Алаас” диэн сиригэр баар сайылыгы саҥардыыга бэлэмнэнии үлэлэрэ саҕаланыахтаахтар.

В ближайшее время должны начаться подготовительные работы по реконструкции летника в хозяйстве «Арыы Алаас», где работала известная доярка.


Ыытыллыбыт кэпсэтиигэ нэһилиэк уопсастыбанньыктара эмиэ кыттыыны ылан бэйэлэрин санааларын эттилэр, этиилэри киллэрдилэр.

На встрече также присутствовали общественники наслега, которые поделились мнениями и высказали свои предложения.


Дьээбэлээх тэрээһиҥҥэ

Шуточные конкурсы


Хорообут нэһилиэгэр сэргэх куонкуруска көхтөөхтүк кытыннылар.

Жители села Хоробут приняли активное участие в веселых конкурсах.


Кыттааччылар сүөһүлэрин киэргэтэн, симээн, хаартыскаҕа түһэн олохтоох култуура киинин инстаграм-сирэйигэр таһаардылар.

Участники украсили и нарядили свой скот, а затем выставили фотографии на странице местного культурного центра в Instagram.


Дьээбэлээх куонкуруска бастакы миэстэни СӨ Доруобуйа сыла биллэриллибитин кэрэһэлиир 2 саастаах Доктор Старт ылла.

В шуточном конкурсе второе место занял двухлетний Доктор Старт, ставший символом объявленного в республике года здоровья.


«Күүстээх Боотур оҕус» анал ааты 2 саастаах Орел, «Улгум Боотур оҕус» ‒ Саадьаҕай оҕус, «Удьуор утума» ‒ үстээх Ураанньык, «Бүгүрү Боотур оҕус» ‒ Соломон, «Саамай эдэр кыттааччы» анал ааты 8 ыйдаах Красавчикка иҥэрдилэр.

Звание «Сильного быка-богатыря» досталось двухлетнему Орлу, «Послушного быка-богатыря» — быку Саджагаю, звание «Наследника предков» получил трехлетний Уранник, «Трудолюбивым быком-богатырем» стал Соломон, самым юным участником оказался 8-месячный Красавчик.


Өрүү инники күөҥҥэ

Всегда вперед


Омскайга бииргэ үөрэммит устудьуон доҕотторо, кини курдук успуорт эйгэтигэр бэйэлэрин ааттарын ааттаппыт Александр Куприянов, Аркадий Прокопьев ахталларынан, ол кэмнэртэн Михаил Дмитриевич үөрэҕин бүтэрэн, дойдутугар тиийэн физкултуура уонна успуорт сайдарыгар бэйэтин көрүүлэрин олоххо киллэрэргэ сыал туруорунара, былаан оҥосторо дииллэр.

Студенческие друзья, с которыми он учился в Омске, такие как Александр Куприянов, Аркадий Прокофьев, вспоминая те времена, говорили, что Михаил Дмитриевич, окончив учебу, поставил перед собой цель разработать план по реализации своего видения развития физкультуры и спорта у себя на родине.


Ол баҕа санааларыттан олоххо киирбит биир туоһутунан интэринээт томторугар 200 м.

Одним из свидетельств воплощения этой мечты в жизнь стало введение в эксплуатацию крытого манежа с беговой дорожкой на 200 м


эргимтэлээх сүүрэр дорожкалаах, иһигэр икки волейболлуур былаһааккалаах, сабыылаах манеһы үлэҕэ киллэрбитэ.

и двумя волейбольными площадками в интернате.


“Киһи барахсаны Айыы Таҥара орто дойдуга дойдуҥ, дьонуҥ туһугар ай-тут, олоҕу оҥорус диэн анаан ыытар айылгылаах.

«Бог посылает человека в мир, чтоб он творил и трудился, строил жизнь на своей родине.


Оннук киһинэн үөһээ айыылар бэйэтин норуотун туругурда, дьоллуу ыыппыт эрэллээх уолларынан Михаил Дмитриевич Гуляевы туох да кэтэх санаата суох дорҕоонноохтук этэбин.

Таким человеком для меня, без сомнения, является Михаил Дмитриевич Гуляев — истинный сын своего народа, которого боги послали, чтобы он принес ему славу и счастье.


Кыра эрдэҕиттэн үлэ-хамнас ортотугар эриллэн, дьиҥ дууһатынан эт-хаан өттүнэн чэгиэн-чэбдик буоларга ылынан улааппыт тыа оҕото үөрэхтэнэн, ситэн-хотон, үлэ үөһүгэр түһэн, ситиһиилээхтик үлэлии сылдьарыттан дуоһуйа үөрэҕин,” – диэн Саха өрөспүүбүлүкэтин физкултуураҕа уонна успуорка үтүөлээх үлэһитэ, Д.П.

Душа радуется от того, как деревенский ребенок, с детства привыкший к работе и труду, выросший в стремлении быть здоровым и физически сильным, получил образование, достиг успехов и усердно работает», — говорит заслуженный работник спорта Республики Саха, лауреат государственной премии им. Д. П.


Коркин аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, Саха АССР успуорка кэмитиэтин 1977-1986сс..

Коркина, председатель комитета спорта ЯАССР в 1977–1986 гг.


бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит А.Е.


Алексеев 2016 сыллаахха “Спорт Якутии” хаһыакка “Успуорт уһулуччулаах салайааччыта” диэн ыстатыйатыгар суруйбутуттан ахтан саҕалыым.

Алексеев в статье «Выдающийся спортивный руководитель», опубликованной в 2016 году в газете «Спорт Якутии».


Киһи дьоло диэн – доруобуйа, доруобуйа диэн – дьол буоллаҕа.

Счастье человека — это здоровье, здоровье — это счастье.


Михаил Дмитриевич норуотун доруобуйатын уһансаары, икки аналлаах үөрэҕи бүтэрэн, салгыы Уһук Илиҥҥи академияҕа салайыы салаатыгар үөрэнэр.

Чтобы трудиться на благо здоровья своего народа, Михаил Дмитриевич получил два специальных образования, в дальнейшем учился в Дальневосточной академии на факультете управления.


Үөрэҕин хайысхатынан төрөөбүт улууһугар физкултуура учууталынан олус таһаарыылаахтык үлэлээн, аата үрдүктүк ааттаммыта.

Он очень плодотворно работал по профилю учителем физкультуры в родном селе, за что был удостоен высокого звания.


Кэскиллээх, эдэр үлэһити улуу тириэньэр Д.П.Коркин аатын сүгэр ыспартыыбынай оскуоланы салайарга анаабыттара.

Молодого перспективного работника назначили директором спортивной школы имени великого тренера Д. П. Коркина.


Ити кэмҥэ Михаил Дмитриевич бэйэтин тугун-ханныгын биллэрэн, улахан салайааччы быһыытынан ситэн-хотон, үлэтэ-хамнаһа өрөспүүбүлүкэҕэ, Арассыыйаҕа биллибитэ.

В этот период Михаил Дмитриевич проявил себя как грамотный руководитель, и о его деятельности узнали в республике и в России.


Оскуола эдэр дириэктэрин биир дойдулаахтара эрэнэн, итэҕэйэн, Саха Өрөспүүбүлүкэтин 1-кы ыҥырыылаах Ил Түмэн дьокутаатынан талаллар.

Возлагая надежды на молодого директора школы, земляки избирают его депутатом Государственного Собрания Ил Тумэн Республики Саха (Якутия) 1-го созыва.


Онно үлэ улахан оскуолатын ааһар – өрөспүүбүлүкэҕэ саҥа хайысхалаах оскуолаларын тэрийиигэ кыттар.

Там он проходит большую школу труда — участвует в создании в республике школ нового направления.


Дьэ, уонна ситэн-хотон, саха тыллаах киэн туттар, дурда-хахха оҥостор физкултуура хамсааһынын биир тарбахха баттанар салайааччыта буола үүнэр.

И так, добившись успехов, он становится одним из наиболее примечательных руководителей физкультурного направления в республике.


Киэҥ санаанан, инникини далааһыннаахтык көрүүнэн сиэттэрэн, Арассыыйаҕа аан бастаан тыа сиригэр – Чурапчыга физкултуура уонна успуорт үнүстүүтүн тэрийэр.

Отталкиваясь от своего широкого видения будущего, впервые в сельской местности в России — в селе Чурапча — организует Институт физкультуры и спорта.


Тэрийбитэ диэн – эттэххэ дөбөҥ.

Сказать «организует» будет мало.


Ити үлүгэрдээх чыпчаал, кэскиллээх былааны ситиһэргэ, олоххо киллэрэргэ киэҥ хабааннаах сайдыы, тургутуу үлэтэ барбытын, утуйар уутун умнан туран сүүрбүтүн-көппүтүн, ардыгар үөрэр-хомойор түгэннэрин бэйэтэ эрэ билэн эрдэҕэ.

Только ему одному известно, сколько труда и сил пришлось вложить, порой забывая про сон, чтобы воплотить в жизнь этот огромный проект.


Үнүстүүт күн бүгүн ситиһиилээхтик үлэлии турар.

Институт благополучно работает по сей день.


Бу үөрэх кыһата аһыллыаҕыттан, 20 сыл устата, тыһыынчанан ааҕыллар анал үрдүк үөрэхтээх исписэлиистэр бэлэмнэнэн, киэҥ нэлэмэн Сахабыт сирин араас муннуктарыгар норуот доруобуйатын туһугар, үөрэтиигэ-иитиигэ, араас салайар үлэлэргэ таһаарыылаахтык үлэлии сылдьаллар.

За 20 лет с момента открытия института были подготовлены тысячи высококвалифицированных специалистов, которые плодотворно работают в разных уголках нашей необъятной Родины на благо здоровья народа в различных сферах, включая учебно-воспитательную работу.


Үрдүк кылаастаах ыспарсымыаннар иитиллэн, өрөспүүбүлүкэ, Арассыыйа чиэһин аан дойдуга аатырдаллар-сураҕырдаллар.

Институт готовит высококлассных спортсменов, прославляющих честь республики и страны на весь мир.


Тыа сиригэр физкултуура үнүстүүтүн ситиһиилээхтик тэрийбит бастакы ректор Михаил Дмитриевич Гуляев аата үйэлэргэ ахтыллыаҕа.

Имя первого ректора Михаила Дмитриевича Гуляева, организовавшего институт физкультуры в селе, будет увековечено.


Успуорт эйгэтигэр бэйэтин хайысхатын булбут, успуорт эйгэтигэр аата-суола биллибит Михаил Дмитриевиһы 2003 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин физкултуураҕа уонна успуорка кэмитиэтин бэрэссэдээтэлинэн аныыллар.

В 2003 году Михаила Дмитриевича, нашедшего свое призвание в сфере спорта, назначают председателем комитета по физической культуре и спорту Республики Саха (Якутия).


Дьэ, ол кэмтэн саҕаланар биһиги Михаил Дмитриевичпыт өрөспүүбүлүкэҕэ успуорт сайдыытыгар туһулаабыт уһун сыллаах өрөгөйдөөх, таһаарыылаах үлэтэ.

С этого момента начинается долгая плодотворная работа Михаила Дмитриевича, направленная на развитие спорта в республике.


Ону эмиэ бу ахтыыбар А.Е Алексеев “Успуорт уһулуччулаах салайааччыта “диэн ыстатыйатыттан киллэрэбин: “Мин успуорт эйгэтигэр холбоон-илбээн, үйэ чиэппэрэ үлэлээтим.

Также приведу здесь цитату из статьи А. Е. Алексеева «Выдающийся руководитель спорта»: «В сфере спорта в общей сложности я проработал четверть века.


Ол тухары сыралаах үлэ аһыытын-ньулуунун билэн аастаҕым.

За это время получил суровый опыт сложной, кропотливой работы.


Өрөспүүбүлүкэҕэ успуорду салайааччынан физкултуурунай хамсааһын саҕаланыаҕыттан, арааһа, сүүрбэттэн тахса киһи үлэлээн аастаҕа.

С момента начала физкультурного движения в республике руководителями спортивного направления, пожалуй, были более 20 человек.


Ким туох кыахпытынан, төһө билиилээхпитинэн, күүспүт-уохпут, өйбүт-санаабыт тиийэринэн, бары күүспүтүн түмэн үлэлээн, бигэ акылааты ууран, ол сүнньүнэн үлэ өссө силигилии сайдыа турдаҕа.

Работали сообща, насколько у нас хватало знаний, сил и ресурсов, и эта наша работа будет развиваться дальше.


Ол гынан баран, Михаил Дмитриевич бэйэтин уһулуччулаах салайааччы быһыытынан чаҕылхайдык уонна итэҕитиилээхтик көрдөрдө.

Однако Михаил Дмитриевич блестяще и убедительно показал себя в качестве выдающегося руководителя.


Маннык таһаарыылаахтык үлэлээбит, кини курдук ситиһиилэммит, үрдүк кирбиилэри ылбыт салайааччы суох этэ диэн быһаччы этиэхпин баҕарабын.

Хочу прямо сказать, что не было настолько эффективного руководителя, который достиг бы столь высоких рубежей, как он.


Биһиги кининэн киэн туттабыт – Сахатын сирин бүтүн Арассыыйаҕа, аан дойдуга таһаарда».

Мы гордимся им за то, что он вывел Якутию на всероссийский и мировой уровень».


Хайдах курдук үчүгэй сыанабылы биэрбитий, биир успуорт улахан салайааччыта, аксакала?!

Какую отличную оценку дал высокий руководитель и аксакал спорта!


Михаил Дмитриевич ыыппыт үлэлэрин сүрүн оҥкулларыттан аҕыннахха, ситимнээх үөрэҕи уһуйаантан саҕалаан, үрдүк үөрэххэ диэри олохтоото, бастыҥ ыспарсымыаннарбыт Арассыыйа, Европа, Аан дойду күрэхтэһиилэригэр араас көрүннэргэ кыттыыларын хааччыйан, үрдүк ситиһиилэри көрдөрдүлэр, доруобуйаларынан хааччахтаах дьоммут успуордунан дьарыктаналларыгар анаан, сөптөөх хайысханы тутуһан, сурдоолимпиадаҕа, параолимпийскай оонньууларга кыһыл көмүс, үрүҥ көмүс мэтээллэргэ тигистилэр, саха национальнай көрүҥнэрин сайыннаран, Арассыыйа, тас дойду таһымнарыгар тиийэ күрэхтэһиилэр ыытыллар буоллулар, улуустар ахсын госком успуорт күннэрин бүтүн өрөспүүбүлүкэни хабан киэҥ далааһыннаах үлэни ыытар, “Азия оҕолоро” норуоттар икки ардыларынааҕы күрэхтэһии, норуоттар икки ардыларынааҕы турнирдар, Арассыыйа күрэхтэһиилэрэ үрдүк таһымҥа ыытыллар буоллулар, өрөспүүбүлүкэтээҕи улахан күрэхтэһии ыытыллар улуустарыгар үчүгэй стадионнар, успуорт саалалара, онтон да араас эбийиэктэр тутулуннулар, өрөспүүбүлүкэбит киинигэр успуордунан дьарыктанарга сөптөөх аныгы баараҕай тутуулар, онтон да атын киэҥ хабааннаах үлэлэр ыытылыннылар.

Если вспомнить об основных проектах Михаила Дмитриевича, то он внедрил комплексную систему спортивного воспитания, начиная с детского сада и заканчивая университетом; обеспечил участие наших лучших спортсменов в различных видах спорта на первенствах России, Европы, мира, где они показали высокие результаты; люди с ограниченными возможностями здоровья стали заниматься спортом, завоевали золотые, серебряные медали на Сурдоолимпийских, Параолимпийских играх. Под его руководством развитие получили якутские национальные виды спорта, соревнования по которым стали проводиться как внутри страны, так и за рубежом. Ежегодно Госкомспорт проводит масштабную работу, охватывающую всю республику, на высоком уровне начали проводиться международные спортивные игры «Дети Азии», международные турниры, всероссийские соревнования. В районах, где проводятся крупные республиканские соревнования, построены хорошие стадионы, спортивные залы, различные объекты, в столице республики построены крупные современные объекты для занятий спортом.


Маннык кэскиллээхтик саҕаламмыт үлэ-хамнас салгыы сайдыыта салайааччы тэрийэр-салайар үлэҕэ уһулуччу дьоҕурдааҕын, ылыннарыылаах тыллааҕын, ылсыбытын тиһэҕэр тиэрдэр дьулуурдаах үлэһит буоларын толору туоһулуур.

Такое перспективное развитие деятельности в полной мере говорит о том, что руководитель обладает исключительными способностями к организационно-управленческой работе, остается верен своему слову и доводит цели до конца.


Бу үлэлэр ситиһиллэллэригэр Михаил Дмитриевич киһи быһыытынан хаачыстыбата сүрүн оруолу ылара саарбахтаммат.

Несомненно, немаловажную роль в этих успехах сыграли личные качества Михаила Дмитриевича.


Ол курдук кини оҕо сааһыттан бэйэтигэр сүрдээх ирдэбиллээх, көнө сүрүннээх, чиэһинэй, судургу майгылаах буолара, эппитин толороро, туруоруммут сыалын ситиһэрэ, үрдүк ирдэбиллээҕэ.

Так, с детских лет он был очень требователен к себе и другим, честен, прямолинеен, исполнителен, добивался поставленных целей.


Ити хаачыстыбалара үрдүк таһымнаах профессиональнай салайааччы буоларыгар төһүү буоллаҕа.

Эти качества позволили ему стать профессиональным руководителем высокого уровня.


Кини чөл олоҕу тутуһар, онно дьону-сэргэни көҕүлүүр салайааччылартан биирдэрэ.

Он один из тех руководителей, которые сами ведут здоровый образ жизни и подают людям пример.


Үөрүнньэҥ, сахалыы сайаҕас, ыалдьытымсах майгытынан, сэргэх кэпсээнинэн дьону бэйэтигэр тардар. Михаил Дмитриевич Арассыыйа, өрөспүүбүлүкэ араас муннуктарыгар тиийдэҕинэ, кинини онно эрэллээх доҕотторо үөрэ-көтө көрсөллөр.

Своим веселым, дружелюбным, по-якутски гостеприимным характером и живыми рассказами он располагает к себе людей. Когда Михаил Дмитриевич приезжает в разные уголки России и республики, его с радостью встречают верные друзья.


Мин Михаил Дмитриевиһы чугастык билэр, доҕор быһыытынан биир хаачыстыбатын ордук чорботон, биһирээн бэлиэтиибин – кини ханнык да дуоһунаска таҕыстаҕына, эдэр эрдэҕиттэн алтыспыт дьонугар бэриниилээх, кинилэртэн тэйбэккэ, куруук кэлэ –бара билсэн, сылдьан ааһар.

Мне бы хотелось отметить одно особое качество Михаила Дмитриевича, как моего близкого знакомого и друга, — какую бы он должность ни занимал, он остается преданным людям, с которыми знаком с юности, и не обрывает с ними связи.


Билигин Михаил Дмитриевич биһиги үрдүк итэҕэлбитин ылан, Ил Түмэн дьокутаатынан талыллан, ыччат дьыалаларыгар, физкултуура уонна успуорт сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлинэн таһаарыылаахтык үлэлии олорор.

Заслужив наше полное доверие, сейчас Михаил Дмитриевич занимает пост депутата Ил Тумэн и является председателем комитета по делам молодежи, физической культуре и спорту.


Маны таһынан үгүс уопсастыбаннай үлэлээх.

Кроме того, он активно занимается общественными делами.


Ону сороҕун аҕыннахха, РФ успуорка министиэристибэтин кэллиэгийэтин чилиэнэ, РФ национальнай олимпийскай кэмитиэтин чилиэнэ, РФ мас-рестлинг федерациятын бэрэсидьиэнэ, Саха өрөспүүбүлүкэтин олимпийскай сэбиэтин бэрэсидьиэнэ.

Если перечислять некоторые из них, то он является членом коллегии Министерства спорта РФ, членом Национального олимпийского комитета РФ, президентом Федерации мас-рестлинга РФ, президентом Олимпийского совета Республики Саха (Якутия).


Ону тэҥэ педагогическай наука доктора, профессор буоларын эмиэ умнумуоҕуҥ.

Также не стоит забывать, что он доктор педагогических наук, профессор.


Дьэ, бу өр сыллаах, сыралаах үлэтэ тугунан сыаналанна диир буоллахха, Арассыыйа уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин физическэй култуураҕа үтүөлээх үлэһитэ, РФ уопсай үөрэхтээһинин Бочуоттаах үлэһитэ, “РФ Норуоттар доҕордоһуулара” уордьан кавалера, “РФ уонна СӨ успуорка сайдыытыгар үтүөлэрин иһин”, А.С.Макаренко аатынан мэтээл, “Учууталлар учууталлара” бэлиэ хаһаайына.

Лучшей оценкой его работы являются звания Заслуженного работника физической культуры России и Республики Саха, Почетного работника общего образования РФ, кавалера Ордена Дружбы народов РФ; награда «За заслуги в развитии спорта в РФ», медаль имени А. С. Макаренко, знак «Учитель года».


Чурапчы, Бүлүү, Үөһээ Бүлүү, Амма улуустарын, Мугудай, Хоро(Үөһээ Бүлүү), Аллараа Бэстээх нэһилиэктэрин Бочуоттаах олохтооҕо.

Также он — почетный житель Чурапчинского, Вилюйского, Верхневилюйского, Амгинского улусов, Мугудайского, Хоринского (Верхневилюйский улус), Нижне-Бестяхского наслегов.


Михаил Дмитриевич таһаарыылаах, күүстээх үлэтин сүрүн өйөөччүтэ, эрэллээх көмөлөһөөччүтэ – кэргэнэ Анна Николаевна Гуляева буолар.

Главной опорой и помощницей Михаила Дмитриевича в активной и плодотворной работе является его жена Анна Николаевна Гуляева.


Кини педагогическай наука хандьыдаата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх учуутала, РФ норуот үөрэхтээһинин туйгуна, Д.П.Коркин аатынан өрөспүүбүлүкэтээҕи ыспартыыбынай интэринээт-оскуолаҕа научнай үлэҕэ дириэктэри солбуйааччынан үлэлиир.

Она кандидат педагогических наук, Заслуженный учитель Республики Саха (Якутия), Отличник народного просвещения РФ, работает заместителем директора по научной работе в республиканской школе-интернате имени Д. П. Коркина.


Иллээх дьиэ кэргэн 3 оҕолоохтор.

В этой дружной семье трое детей.


Оҕолор бары – анал үрдүк үөрэхтээх үлэһиттэр.

Все они работают и имеют высшее образование.


Ыал буолан, оҕолонон-урууланан, билигин сиэннэр эбэлэрин-эһэлэрин сүрэҕин манньыталлар.

Семья растет, и теперь они радуются внукам.


Михаил Дмитриевич иллэҥ кэмигэр айылҕаҕа сылдьарын, хаамарын, бултуурун, сир астыырын сөбүлүүр.

В свободное время Михаил Дмитриевич любит бывать на природе, гулять, охотиться, собирать грибы и ягоды.


“Харса суох айан –хардалаах” диэн олоҕун сүрүн сыала кини олоххо,үлэҕэ сыһыанын дьэҥкэтик этэр.

Главный девиз его жизни — «твердо идти вперед» — точно выражает его отношение к жизни и работе.


Ытыктабыллаах Михаил Дмитриевич!

Уважаемый Михаил Дмитриевич!


Үбүлүөйдээх сааскынан эҕэрдэлээн туран, чэгиэн доруобуйаны, дьиэ кэргэҥҥэр туруктаах олоҕу баҕарабын.

Поздравляя вас с юбилеем, хочу пожелать вам крепкого здоровья и благополучия вашей семье.


Дойдуҥ, дьонуҥ туһугар үлэҥ-хамнаһыҥ таһаарыылаах буоллун!

Пусть ваш труд на благо родины и народа будет плодотворным!


Аммаҕа COVID-19 инфекцияттан быһыыны ылыы саҕаланна

В Амге началась вакцинация от вируса COVID-19


“Улууска билиҥҥитэ 100 доза кэллэ.

«В улус поступило 100 доз.


Бу кэлбит дозалартан бастакынан дьаҥы утары үлэлэһэ сылдьар эмчиттэр, ыарыһахтары кытта алтыһааччылар, ону сэргэ үөрэх эйгэтин уонна социальнай үлэһиттэр ылыахтара.

Первые дозы получат врачи, работающие с вирусом, больные и контактировавшие лица, а также работники сферы образования и социальные работники.


Вакцинаны COVID-19 ыарыынан ыалдьыбыттара ПЦР анализ түмүгүнэн биллибит дьон, хроническай ыарыылара бэргии сылдьар кэмигэр, атын инфекционнай ыарыынан ыалдьа сылдьааччылар уонна оҕолорун эмтэрэ сылдьар, ыарахан дьахталлар ылбаттар.

Вакцину не получат те, у кого анализ ПЦР не выявил наличия COVID-19, лица с обострением хронических заболеваний, больные другими инфекционными заболеваниями, а также кормящие и беременные женщины.


Маны тэҥэ вакцина 18 саастарын туола илик оҕолорго көҥүллэммэт.

Кроме того, вакцинация не разрешается лицам, не достигшим 18-летнего возраста.


Уопсайынан эттэххэ, бу вакцина киһи доруобуйатыгар куттала суох.

В целом эта вакцина не представляет опасности для здоровья человека.


Төттөрүтүн киһи COVID-19 ыарыыттан көмүскүүр соҕотох ньыма буолар.

Наоборот, она является единственным способом защиты от COVID-19.


Онон дьон куттаммакка, бэйэлэрин харыстыыр сыалтан вакцинаны ылалларыгар сүбэлиэм этэ.

Поэтому я советую людям не бояться и вакцинироваться, чтобы защитить себя.


Вакцина бэйэбит дойдубутугар оҥоһуллубут, элбэх тургутан көрүүнү ааспыт вакцина буолар.

Вакцина изготовлена в нашей стране и прошла множество испытаний.


Ыарыыта суох.

Вакцинация проводится безболезненно.


Онон Амма дьонун бу ыарыыны этэҥҥэ аһарарбыт туһугар COVID-19 утары быһыыны ылыҥ диэн ыҥырабын, – диэн этэр быһыыны биир бастакынан ылбыт Айаллаана Николаевна.

Поэтому я призываю жителей Амги вакцинироваться от COVID-19, чтобы мы смогли благополучно пережить эту эпидемию», — говорит Айаллана Николаевна, которая одной из первых получила дозу.


Эмчиттэр быһаарбыттарынан, вакцина икки этаптаах.

Врачи сообщают, что вакцинация проводится в два этапа.


Ол курдук аан бастакы быһыы кэнниттэн, 21 хонон баран иккистээн бэриллэр.

Спустя 21 день после первой дозы назначается вторая.


Бастакы быһыы кэнниттэн киһи туругар кыра уларыйыылар баар буолуохтарын сөп.

После первой дозы может немного ухудшиться самочувствие.


Ол гынан баран симптомнар 1-2 күнүнэн ааһаллар диэн быраастар бигэргэтэллэр.

Однако врачи заверяют, что эти симптомы проходят через 1–2 дня.


“Мин быһыыны ылар наадалаах дии саныыбын.

«Считаю, что вакцинироваться нужно.


Бэйэм оҕолордоох, ону тэҥэ эпиэкэ отделыгар үлэлиирим быһыытынан элбэх дьону кытта көрсөбүн.

У меня есть дети. Кроме того, мне приходится часто контактировать с людьми, поскольку я работаю в отделе опеки.


Онон бэйэни харыстанар, кинилэри да харыстыыр сыалтан биир бастакынан ыллым”, – диэн Амма улууһун эпиэкэ салаатын салайааччыта Саргылана Хван санаатын үллэһиннэ.

Поэтому, чтобы защитить их и себя, я получила вакцину одной из первых», — поделилась мыслями руководитель отдела опеки Амгинского улуса Саргылана Хван.


“Ааспыт сылбыт COVID-19 ыарыы дойдубутугар бүрүүкээн, элбэх киһи ыалдьан үгүс ыарахаттары үөскэттэ.

«В прошлом году эпидемия вируса COVID-19 охватила нашу страну, и многие заболели с осложнениями.


Ыарыы инникитин да сүтэн хаалбат туруктаах.

Сама по себе эпидемия не закончится.


Онон бу кутталлаах ыарыыттан биһигини быыһыыр вакцина эрэ буолар.

Поэтому от этой коварной болезни нас может спасти только вакцинация.


Бэйэм оҕолордоох, саастаах төрөппүттэрдээх буолан, вакцинаны ылан бэйэбин көмүскэнним.

Так как у меня есть дети и пожилые родители, я решила защититься с помощью вакцины.


Туох да куттала суох, урут ылар грипполбут курдук”, – эмиэ биир бастакынан быһыыны ылбыт улуус дьаһалтатын юриһа Ньургуйаана Давыдова санаатын этэр.

Это не страшно и не опасно. Это так же, как мы раньше прививались грипполом», — делится своими мыслями Нюргуяна Давыдова, юрист администрации улуса, также привившаяся вакциной в числе первых.


Ааптар: “Амма олоҕо” хаһыат.

Источник: газета «Жизнь Амги».


САҤА ДЬЫЛЫ КӨРСӨ

ВСТРЕЧАЯ НОВЫЙ ГОД


Ол курдук «Саҥа дьыллааҕы остуоруйа» диэн ааттаах дьиэ кэргэнинэн тиэргэни киэргэтиигэ күрэххэ олус көхтөөхтүк туруннулар.

Местные жители приняли активное участие в семейном конкурсе по украшению двора «Новогодняя сказка».


Түмүккэ тиэргэни уустаан-толкуйдаан киэргэппит, Саҥа дьыл үөрүүтүн сиэтэн аҕалбыт Людмила, Василий Седалищевтар дьиэ кэргэн бастаатылар, 8000 солк.

По итогу конкурса первое место заняла семья Людмилы и Василия Седалищевых, двор которых был искусно украшен в новогоднем стиле.


бириэмийэ туттулар.

Они получили премию 8000 рублей.


Иккискэ ‒ Евгения, Александр Николаевтар (6000 солк.), үһүскэ Мария, Борис Нучекановтар (4000 солк.) таҕыстылар.

Второй приз (6000 рублей) получили Евгения и Александр Николаевы, третий (4000 рублей) — Мария и Борис Нучекановы.


«Дикти аптаах Саҥа дьыл» дьиэ кэргэн эҕэрдэ нүөмэригэр күөн күрэскэ (ырыа, үҥкүү, хоһоон, о. д. а.) Туйаара, Максим Герасимовтар ‒ бастакы, Айталина, Гаврил Соркомовтар ‒ иккис, Вера Ларева кыргыттарын, сиэнин кытта үһүскэ тахсан сыаналаах бириистэри туттулар.

В семейном конкурсе номеров (песни, танцы, стихи и прочее) «Волшебный Новый год» первое место заняли Туяра и Максим Герасимовы, второе — Айталина и Гаврил Соркомовы, а приз за третье место получила Вера Ларева с дочерьми и внучкой.


Оттон кэрэ аҥардарга түөстэ иилинэр киэргэли оҥоруу «Кыраһа ойуута» күрэххэ Айталина Соркомова инники түстэ, иккис ‒ Галина Торговкина, үһүс ‒ Индилена Гуляева ааттаннылар.

В конкурсе для дам по изготовлению нагрудных украшений «Снежный рисунок» первое место заняла Айталина Соркомова, второе — Галина Торговкина, третье — Индилена Гуляева.


Кыайыылаахтар сыаналаах бириистэри ыллылар.

Победителям вручили ценные награды.


Кыттааччыларга анал ааттар, биһирэбил бириистэр ананнылар.

Все участники получили специальные и поощрительные призы.


Оскуола, дьыссаат оҕолоругар анаан «Тымныы оҕонньорго минньигэс бэлэх» куоталаһыы буолан ааста.

Для детей школьного и детсадовского возраста прошел конкурс «Сладкий подарок Деду Морозу».


Манна кыайыылаахтарынан Агния Стручкова, Дьулуур Седалищев, оскуола оҕолоругар Юлия Стручкова таҕыстылар.

Победителями стали Агния Стручкова и Джулур Седалищев, а среди школьников — Юлия Стручкова.


Дариана Егорова, Анюта Гуляева, Альбина Кириллина ‒ иккис, Алиса Корякина, Ксения Старкова, Валерия Стручкова үһүс буоллулар.

Второе место заняли Дариана Егорова, Анюта Гуляева и Альбина Кириллина, третье — Алиса Корякина, Ксения Старкова и Валерия Стручкова.


Оҕолор бары бэртээхэй минньигэс астарынан Тымныы Оҕонньору көрүстүлэр.

Все дети встретили Деда Мороза замечательными вкусными угощениями.


Манна туох суоҕуй, минньигэс ас арааһа тэлгэннэ.

Был накрыт богатый стол — каких только яств там не было!


Кыттааччылар бары биһирэбил бириистэри туттулар.

Все участники получили заслуженные призы.


Күрэхтэри араас сирдэртэн киэҥ билиилээх жюрилар сыаналаатылар.

Конкурс оценивали члены жюри — известные люди из разных уголков Якутии.


Биир дьоһун миэстэни талааннаах ырыаһыт, мелодист Анатолий Старков төрөөбүтэ 55 сылыгар аналлаах куйаар ситиминэн ыытыллыбыт аранжировщиктар күрэхтэрэ ылла.

Важным событием стал конкурс аранжировщиков, проведенный в честь 55-летия со дня рождения талантливого певца и музыканта Анатолия Старкова.


Анатолий ырыалара өрөспүүбүлүкэ дьонун сүрэхтэригэр хаһан да сүппэттии сөҥнүлэр, кини айар үлэтигэр интэриэс сыл ахсын улаатар.

Песни Анатолия живут в сердцах жителей республики, интерес к его творчеству растет с каждым годом.


Бэйэтин тылларыгар суруйбут ырыалара сүрэхтэн сүппэттэр.

Люди помнят эти песни, написанные им на собственные стихи.


Бу күрэххэ ырыаны таптыыр, айар дьон араас оройуоннартан көхтөөхтүк кытыннылар.

Активное участие в конкурсе приняли любители песен и творческие люди из разных улусов.


Үөһээ Дьааҥы Үүттээҕиттэн Степан Слепцов «Буоллун» диэн ырыатынан бастакы миэстэҕэ таҕыста.

Первое место занял Степан Слепцов из с. Юттяги Верхнеянского улуса со своей песней «Буоллун» («Пусть будет»).


Кыттыбыттарга Добун суруктар, сертификаттар туттарылыннылар.

Участники получили поощрительные письма и сертификаты.


Ити курдук нэһилиэккэ дьоҕуру, талааны көрөр күрэхтэр олус интэриэһинэйдик бардылар.

Вот такие интересные конкурсы по выявлению талантов и способностей прошли в наслеге.


Кыттааччылар тэрийээччи, бириистэри туруорбут Анастасия Петровнаҕа махталларын этэллэр.

Участники выражают благодарность Анастасии Петровне за организацию конкурсов и предоставление призов.


Ити курдук тэрээһиннэр оройуон бары нэһилиэктэригэр буолан аастылар.

Подобные мероприятия прошли во всех наслегах района.


Саҥа үүммүт 2021 Оҕус сылын истиҥник үөрэ көрүстүбүт.

Мы с радостью встретили новый, 2021 год.


2021 сылга киирэр саҥа сокуоннар, уларыйыылар

Новые законы и изменения в 2021 году


COVID-19 УТАРЫ БЫҺЫЫНЫ БИЭРИЭХТЭРЭ

НАЧНЕТСЯ ВАКЦИНАЦИЯ ПРОТИВ COVID-19


Быйылгыттан Арассыыйа үгүс олохтоохторугар хамсык дьаҥын утары быһыыны баҕалаах дьоҥҥо биэрии саҕаланыаҕа.

С этого года основная масса жителей России сможет пройти добровольную вакцинацию против коронавирусной инфекции.


Билиҥҥитэ, бастакы уочарат, мэдиссиинэ үлэһиттэрэ «Спутник V» вакцинаны ыллылар.

На данный момент вакцину «Спутник V» в первую очередь получили медработники.


«Спутник V» вакцина атын препараттардааҕар ордук көдьүүстээҕэ дакаастаммыта.

Было доказано, что вакцина «Спутник V» более эффективна, чем другие препараты.


Кэлэр сылтан быһыыны баҕалаах дьоҥҥо биэриэхтэрэ.

Со следующего года будут вакцинировать всех желающих.


Эбэһээт ылыахтааххын диэн буолбатах.

Вакцинация не является обязательной.


Оннук дьаһал да, сокуон да суох.

Нет такого закона или распоряжения.


ХОМУНААЛЫНАЙ ТӨЛӨБҮРДЭР ҮРДҮӨХТЭРЭ

ВЫРАСТУТ КОММУНАЛЬНЫЕ ПЛАТЕЖИ


Эспиэрдэр этэллэринэн, 2021 сылга хомунаалынай төлөбүрдэр ортотунан 4% үрдүөхтэрэ.

По сообщениям экспертов, в 2021 году коммунальные платежи в среднем вырастут на 4 %.


Өҥөнү оҥорооччулар 2020 сыллааҕы ночоотторун сабар сыалтан, өссө 5-6 бырыһыанынан улаатыннарар санаалаахтар.

Для покрытия убытков за 2020 год поставщики услуг намерены увеличить их стоимость еще на 5–6 %.


Ол гынан баран, сокуон быһыытынан тарыып үрдээһинэ инфляция таһымын куоһарыа суохтаах.

Однако по закону повышение тарифов не должно превышать уровень инфляции.


ЧУНУОБУННЬУКТАР АХСААННАРА АҔЫЙЫАҔА Саҥа сылтан Арассыыйаҕа чунуобунньук ахсаана аҕыйыыра күүтүллэр.

КОЛИЧЕСТВО ЧИНОВНИКОВ БУДЕТ СОКРАЩАТЬСЯ С нового года в России ожидается сокращение числа чиновников.


РФ бырабыыталыстыбатын уурааҕынан, федеральнай министиэристибэлэр уонна биэдэмистибэлэр киин аппарааттарыгар үлэһит ахсаана 5%, оттон территориальнай уорганнарга 10% намтыахтаах.

Согласно постановлению Правительства РФ, количество работников в центральных аппаратах федеральных министерств и ведомств должно снизиться на 5 %, а в территориальных органах — на 10 %.


Маны таһынан, ситэриилээх былаас федеральнай уорганнарын салайааччыларын солбуйааччылара кыччаабыта, иккилии департамены биитэр управлениены салайар буолуохтара.

Кроме того, сократится число заместителей руководителей федеральных органов исполнительной власти, которые теперь должны будут руководить двумя департаментами или управлениями.


ХАЛЫҤ ХАРЧЫЛААХТАР ЭЛБЭҔИ ТӨЛҮӨХТЭРЭ

ЛЮДИ С БОЛЬШИМИ КОШЕЛЬКАМИ БУДУТ ПЛАТИТЬ БОЛЬШЕ


НДФЛ нолуога 13-тэн 15%-ҥа диэри үрдүүрэ күүтүллэр.

Ожидается повышение НДФЛ с 13 % до 15 %.


Үрдэтиллибит нолуогу сылга 5 мөлүйүөн солкуобайтан элбэх хамнастаах дьон төлүөҕэ.

Повышенный налог будут платить те, чей доход составляет более 5 миллионов рублей в год.


Бу күһүн ылыныллыбыт сокуоҥҥа киирбит кэккэ уларытыылары көрдөххө, холобур, бас билэр баайы-дуолу атыылаатахха, ставка уруккутунан, ол эбэтэр 13% хаалар.

В законе, принятом этой осенью, есть ряд исключений, например, при продаже имущества ставка остается на прежнем уровне, то есть 13 %.


БИЭНСИЙЭ ҮРДҮӨҔЭ

ПОВЫШЕНИЕ ПЕНСИИ


Тохсунньу 1 күнүттэн үлэлээбэт биэнсийэлээхтэргэ биэнсийэлэрин страховой чааһа 6,3% улаатыаҕа.

С 1 января страховая часть пенсии для неработающих пенсионеров вырастет на 6,3 %.


Төлөбүр ортотунан 17 444 солкуобайга тэҥнэһиэҕэ.

В среднем выплата составит 17 444 рубля.


Федерация Сэбиэтин социальнай бэлиитикэҕэ кэмитиэтин солбуйааччы Елена Бибикова: «Бу инфляция хаамыытыттан балтараа төгүл улахан.

Заместитель председателя комитета Совета Федерации по социальной политике Елена Бибикова заявила: «Это в полтора раза выше темпа инфляции.


Сабаҕалааһын быһыынан бу сылга инфляция 3,7-4 % буолуохтаах.

Согласно прогнозам, инфляция в этом году составит 3,7–4 %.


Онон биэнсийэ ортотунан 1 тыһыынчанан үрдүөҕэ», — диэн Лента.ру ааҕыныстыбаҕа иһитиннэрбит.

Таким образом, пенсия вырастет в среднем на 1 тысячу рублей», — в сообщении агентству «Лента.ру».


ТЭЙИЧЧИТТЭН ОЛОРОН ҮЛЭ БЫРААБЫЛАТА СОКУОНУНАН БИГЭРГЭННЭ

ПРАВИЛА ДИСТАНЦИОННОЙ РАБОТЫ БУДУТ ЗАКРЕПЛЕНЫ В ЗАКОНЕ


Ааспыт сайын Госдуумаҕа тэйиччиттэн уонна дьиэттэн олорон үлэ туһунан сокуон барылын оҥорон киллэрбиттэрэ.

Прошлым летом в Госдуму внесли законопроект о работе удаленно и из дома.


Ону Госдуума бастакы-иккис ааҕыыга ылыммыта.

Госдума приняла данный законопроект в первом и втором чтении.


Онон сокуон 2021 сыл тохсунньу 1 күнүттэн үлэҕэ киирэр.

Таким образом, закон вступает в силу с 1 января 2021 года.


Докумуоҥҥа дистанционнай (тэйиччиттэн) үлэ, быстах кэмҥэ дистанционнай (тэйиччиттэн) үлэ уонна холбоһуктаах дистанционнай (тэйиччиттэн) үлэ диэн өйдөбүллэр баар буоллулар.

В документе появились понятия дистанционной (удаленной) работы, временной дистанционной (удаленной) работы и совмещенной дистанционной (удаленной) работы.


Тэйиччиттэн олорон үлэлиир киһи ыалдьар түгэнигэр салалтатыгар электроннай больничнайын нүөмэрин ыытыахтаах.

В случае болезни сотрудник, работающий в удаленном режиме, должен направить руководству номер электронного больничного листа.


ГОСДУУМАҔА ДЬОКУТААТТАРЫ ТАЛЫАХПЫТ

ВЫБОРЫ ДЕПУТАТОВ ГОСДУМЫ


Быйыл балаҕан ыйыгар Арассыыйа бэлитиичэскэй олоҕор биир улахан хамсааһын тахсаары турар.

В сентябре этого года в политической жизни России должно произойти одно важное событие.


Ол курдук, 2021 сылга балаҕан ыйын 19 күнүгэр Судаарыстыбаннай Дуума VIII ыҥырыытын дьокутааттарын талыахпыт.

19 сентября 2021 года пройдут выборы депутатов Государственной Думы VIII созыва.


Бүтэһик быыбар түөрт сыллааҕыта ыытыллыбыта.

Последние выборы проводились четыре года назад.


Онно Госдуума дьокутааттарын 54,2% “Биир ньыгыл Арассыыйа», 13,14-рын РЛДП, 13,34 хомуньуустар баартыйаларын бэрэстэбиитэллэрэ ылбыттара.

На тех выборах в Госдуму 54,2 % голосов получили представители партии «Единая Россия», 13,14 % — «ЛДПР», 13,34 % — коммунисты.


ИЙЭ ХАПЫТААЛА

МАТЕРИНСКИЙ КАПИТАЛ


2021 сылга Ийэ хапытаала 3,7% индексацияланыаҕа.

В 2021 году материнский капитал будет индексирован на 3,7 %.


Бастакы оҕоҕо төлөбүр 483 882 солкуобай, онтон иккис уонна онтон кэлэр оҕоҕо төлөнөр Ийэ хапытаала 639 432 солкуобай буолуоҕа.

Выплата на первого ребенка составит 483 882 рубля, а материнский капитал на второго и последующих — 639 432 рубля.


Өскөтүн ыал бастакы оҕотугар Ийэ хапытаалын ылбыт буоллаҕына, иккис оҕотугар 155 550 солкуобайы эбии төлөбүр быһыытынан ылыаҕа.

Если семья получила материнский капитал на первого ребенка, то на второго она получит дополнительно 155 550 рублей.


Сабаҕалааһын быһыытынан, кэлэр сылга Ийэ хапытаалынан 1,2 мөлүйүөн ыал туһаныаҕа.

По прогнозам, в следующем году материнским капиталом воспользуется 1,2 миллиона семей.


ОДЬКХ СУБСИДИЯТЫН ОҤОРТОРУУ

ОФОРМЛЕНИЕ СУБСИДИЙ ЖКХ


Дьиэ-уот, хомунаалынай төлөбүрдэргэ субсидиянан туһаныыга докумуону хомуйуу быдан чэпчиэҕэ.

Упростится сбор документов на получение субсидий на оплату жилья и коммунальных услуг.


Онон эһиилгиттэн иэс-күүс туһунан ыспыраапканы ирдээбэт буолуохтара.

Со следующего года не будут требоваться справки о задолженности.


Туһаан наах уурааҕы бу сайын РФ Бырабыыталыстыба- та таһаарбыта.

Соответствующее постановление Правительство РФ выпустило этим летом.


Өҥөнөн туһаныыга төлөбүрдэргэ иэс туһунан иһитиннэриини ОДьКХ биир кэлим информационнай ситимиттэн туһааннаах уорганнар бэйэлэрэ ылар буолуохтара.

Информацию о задолженностях по платежам за услуги соответствующие органы будут получать из единой информационной системы ЖКХ.


КУМААҔЫ ҮЛЭ КИНИИСКЭТЭ СУОХ БУОЛУОҔА

БУМАЖНАЯ ТРУДОВАЯ КНИЖКА ИСЧЕЗНЕТ


Тохсунньу 1 күнүттэн үлэҕэ киирэр үлэһиттэргэ электроннай үлэ киниискэтин оҥоруохтара.

Для работников, приступающих к работе с 1 января, будет оформляться электронная трудовая книжка.


Оттон кумааҕы киниискэлээх үлэһиттэр салалталарыгар ханнык киниискэнэн туһаналларын туһунан булгуччу сэрэтиэхтээхтэр.

А сотрудники с бумажной книжкой обязаны сообщить руководству о том, какой книжкой они будут пользоваться.


Кумааҕы киниискэнэн туһаныллар эрээри, хаһан баҕарар электроннайга көһүөххэ сөп.

Бумажная книжка по-прежнему используется, но всегда можно перейти на электронную.


Өрөспүүбүлүкэҕэ 22 тыһыынча вакцина кэллэ

В республику прибыло 22 тысячи доз вакцины.


Т о х с у н н ь у 18 күнүттэн ыла өрөспүүбүлүкэҕэ коронавируснай инфекцияны утары быһыыны маассабайдык биэрии саҕаланна.

С 18 января в республике началась массовая вакцинация против коронавирусной инфекции.


Бу иннинэ 5 тыһ. устуука кэлэн, Дьокуускайга уонна аҕыйах улууска тарҕатыллан, сүрүннээн миэдиктэргэ бэриллибитэ.

До этого в Якутск и несколько улусов прибыло 5 тысяч доз вакцины, их главным образом получили медицинские работники.


Билиҥҥи туругунан, барыта 2,7 тыһыынча киһи быһыыны ылла.

Всего на сегодняшний день вакцину получили 2,7 тысячи человек.


600- тэн тахса киһи быһыы иккис бэриллиитин толору ылбыттар.

Более 600 человек получили вторую дозу вакцины.


Санатар буоллахха, иккис вакцинаны 21 хонон баран биэрэллэр.

Напомним, вторая доза вакцины вводится через 21 день.


Бу нэдиэлэҕэ 22 тыһыынча устуука вакцина кэлэн, саҥа тиэйиллэн, таһыллан эрэр.

На этой неделе поступило 22 тысячи доз вакцины, завозятся новые.


Олунньу бүтүөр диэри өссө 69,5 тыһыынча устуука кэлиэхтээх.

До конца февраля планируется ввоз 69,5 тысяч доз.


СӨ Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтэ COVID-19 дьаҥы утары «Спутник V» вакцина туһунан биэс чахчыны иһитиннэрэр:

Министерство здравоохранения РС (Я) сообщает пять фактов о вакцине «Спутник V» против вируса COVID-19:


- Бүгүҥҥү туругунан аан дойду үрдүнэн түөрт эрэ вакцина үһүс бэрэбиэркэни ааспыттарын туһунан иһитиннэрдилэр.

— Сообщается, что на сегодняшний день во всем мире только четыре вакцины прошли третью фазу испытаний.


Ол иһигэр Phizer/ «Спутник V»/ Moderna/ AstraZeneca.

Среди них Pfizer / «Спутник V»/ Moderna / AstraZeneca.


«Спутник V» куттала суох уонна көдьүүстээх буолан, барыларын баһыйар.

По безопасности и эффективности «Спутник V» превосходит все остальные.


- «Спутник V» вакцина харыстыыр көдьүүһэ 91,4% көрдөрбүт.

— Эффективность защиты вакцины «Спутник V» составляет 91,4 %.


- «Спутник V» препаракка икки араас аденовируснай вектор туһаныллар.

— В препарате «Спутник V» используется два разных аденовирусных вектора.


- «Спутник V» вакцинаны атыылаһыыга 50 дойдуттан сайаапка киирбит.

— На закупку вакцины «Спутник V» поступили заявки от 50 стран.


Доза уопсай ахсаана 1,2 млрд тахса.

Общее количество доз более 1,2 млрд.


- «Спутника V» киһи доруобуйатыгар охсуута суох.

— «Спутник V» не представляет опасности для организма человека.


Арай гириип утары быһыыны ылбыт кэннэ курдук дьайыылаах буолуон сөп.

Могут быть лишь побочные эффекты, как после вакцины от гриппа.


Амма ааҕааччылара көрбөттөр бибилэтиэкэлэрин номинаннара буоллулар

Читатели из Амги стали номинантами библиотеки для слепых


Көрбөттөр өрөспүүбүлүкэтээҕи бибилэтиэкэлэрэ «Лидер чтения» диэн күрэҕи сылын аайы ыытар.

Республиканская библиотека для слепых ежегодно проводит конкурс «Лидер чтения».


Ааспыт сыл түмүгүнэн ааҕааччылар бибилэтиэкэ ыытар күрэхтэригэр көхтөрүн көрүү номинациятыгар Амматааҕы кииннэммит библиотечнай ситим бастыҥ буолара быһаарылынна.

По итогам прошлого года Амгинская центральная библиотечная сеть была выбрана лучшей по активности участия читателей в конкурсах, проводимых библиотекой.


Ол эбэтэр, улуус ааҕааччылара өрөспүүбүлүкэтээҕи бибилэтиэкэ ыытар күрэхтэригэр, тэрээһиннэригэр саамай көхтөөхтүк кытталлар диэн кэтээн көрүү бигэргэттэ.

То есть по результатам наблюдения, читатели улуса наиболее активно участвуют в конкурсах и мероприятиях, проводимых республиканской библиотекой.


– Улууспутугар биир дьоһуннаах ситиһиини аҕаларга олук уурбут дьону ааттыыр хайаан да наада дии саныыбын.

Считаю, что обязательно нужно назвать тех, кто внес свой вклад в этот успех нашего улуса.


Ол курдук, Улуу Кыайыы 75 сылыгар аналлаах «Есть такое поколение – «Дети войны» ахтыы-эссе көрүүтүгэр Амматтан, Эмистэн, Абаҕаттан 6 сэрии оҕото кыттыбыттара.

Так, в конкурсе эссе-мемуаров «Есть такое поколение — "Дети войны"», посвященном 75-летию Победы, участвовали 6 детей войны из Амги, Эмиссов и Абаги.


Өрөспүүбүлүкэбит араас муннуктарыттан барыта 29 үлэ киирбититтэн Абаҕаттан 91 саастаах Арета Неустроева ахтыыта кыайыылааҕынан тахсыбыта.

Всего было представлено 29 работ из разных уголков республики, победителем стала 91-летняя Аретина Неустроева из Абаги.


«Үрүҥ торуоска» ыйынньык иһинэн ыытыллыбыт компьютернай, информационнай технологиялар өрөспүүбүлүкэтээҕи кэтэхтэн күрэхтэригэр Амматтан Олег Сидоров ситиһиилээхтик кыттыбыта.

В республиканском заочном конкурсе компьютерных и информационных технологий, проходившем в рамках месячника «Белая трость», успешное участие принял Олег Сидоров из Амги.


Оттон Клара Афанасьевна Карманова директордаах Абаҕатааҕы модельнай библиотека доруобуйаларынан хааччахтаах дьону кытта үлэҕэ чаҕылхай холобур буолар.

А Абагинская модельная библиотека, директором которой является Клара Афанасьевна Карманова, является ярким примером успешной работы с людьми с ограниченными возможностями здоровья.


Клара Афанасьевна үлэтин уопута Уһук Илин бибилэтиэкэлэр кыттыылаах өрөспүүбүлүкэтээҕи вебинарга тарҕаммыта, – диэн киин библиотека методиһа Таисия Александрова киэн тутта, үөрэ сырдатар.

Клара Афанасьевна поделилась опытом работы на республиканском вебинаре с участием библиотекарей Дальнего Востока, с гордостью рассказывает методист центральной библиотеки Таисия Александрова.


Библиотечнай үлэ өссө биир ситиһиитин Матрена Захарова сэбиэдиссэйдээх Баһылай Харысхал аатын сүгэр Мээндигитээҕи модельнай бибилэтиэкэ аҕалла.

Еще одно достижение в библиотечной сфере принадлежит Мяндигинской модельной библиотеке им. Василия Харысхала во главе с заведующей Матреной Захаровой.


Көрбөт поэт И.Н. Егоров – Горнай төрөөбүтэ 85 сылын чэрчитинэн өрөспүүбүлүкэтээҕи профессиональнай маастарыстыба күрэҕэр үһүс бириистээх миэстэлэннилэр.

На республиканском конкурсе профессионального мастерства в рамках 85-летия со дня рождения незрячего поэта И. Н. Егорова-Горного библиотека заняла третье место.


Бүтүн Арассыыйатааҕы «Егоровскай ааҕыыларга» бэл диэтэр Приморскай кыраайтан, Хакасияттан, Казахстантан кыттааччылар бэйэлэрин холонон көрдүлэр.

На сегодняшних всероссийских «Егоровских чтениях» попробовали себя даже участники из Приморского края, Хакасии, Казахстана.


Ааҕыыларга Абаҕаттан Семен Григорьев, Бранзуля Тимофеева поэт хоһооннорун аахпыттара.

Стихи поэта читали Семен Григорьев и Бранзуля Тимофеева из Абыя.


Бу икки ситиһии Амма улууһун көрбөт дьоно биир актыыбынай позициялаахтарын, ыытыллар тэрээһиннэртэн туора турбаттарын, ааҕалларын сөбүлүүллэрин арылхайдык көрдөрөр.

Эти два достижения наглядно демонстрируют, что незрячие жители Амгинского улуса занимают активную позицию, участвуют в мероприятиях и любят читать.


Социальнай төлөбүрдэр үрдээтилэр

Повысились социальные выплаты


Холобур, орто хамнаска салайааччылар уонна үлэһиттэр хамнастарын барытын эбэн, ортотунан ылар буоллахтарына, медианнай дохуокка үлэһиттэр эрэ хамнастарын ааҕаллар.

Например, если для средней зарплаты учитываются все зарплаты руководителей и сотрудников, то в расчет медианного дохода включается только зарплата работников.


Бу кинилэр дьиҥ дохуоттарын билэргэ ордук табыгастаах.

Это удобно для расчета реального дохода.


2021 сылга МРОТ медианаттан 42%-нан үрдээн, 12 792 солкуобайга тэҥнэстэ (Арассыыйаҕа).

В 2021 году МРОТ вырос до 42 % от медианного и составил 12 792 рубля (в России).


Саха сиригэр – бүддьүөт үлэһиттэригэр 30- 35 тыһыынча солкуобай, атын эйгэ үлэһиттэригэр - 18 930 солкуобай.

В Якутии — для бюджетников 30–35 тысяч рублей, для работников других сфер — 18 930 рублей.


Онон 30 тыһыынча кэриҥэ бүддьүөт үлэһиттэрин хамнастара үрдүөҕэ.

Таким образом, будут повышены зарплаты почти 30 тысяч бюджетников.


Ону тэҥэ, оҕоломмут дьахталлар дэкириэттэрэ, оҕону көрөн олорууга буосуобуйа суумата эмиэ үрдүөҕэ.

Кроме того, будут увеличены оплата декретного отпуска для женщин с новорожденными детьми и пособия по уходу за ребенком.


Тиийинэн олоруу алын кээмэйэ медианнай дохуот 44,2%-гар тэҥнэһэн, 11 653 солкуобай буолла.

Уровень прожиточного минимума увеличился до 44,2 % от медианного дохода и составил 11 653 рубля.


Саха сиригэр - ортотунан 17 877 солкуобай.

В среднем по Якутии — 17 877 рублей.


Үлэлээбэт биэнсийэлээхтэр страховой биэнсийэлэрэ индексацияланан, 6,3% үрдээтэ.

Страховая часть пенсии неработающих пенсионеров была проиндексирована и выросла на 6,3 %.


2021 сылга Ийэ хапытаала 3,7 % үрдээн, бастакы оҕоҕо - 493 882 солкуобайга, иккис оҕоҕо - 155 550 солкуобайга тэҥнэстэ.

К 2021 году материнский капитал вырастет на 3,7 %, на первого ребенка — до 493 882 рублей, на второго ребенка — до 155 550 рублей.


Бастакы оҕоҕо Ийэ хапытаалын ылбатах буоллахха, иккис оҕоҕо 639 432 солкуобай буолар, диэн суруйар «Сахасирэ».

Если не воспользоваться материнским капиталом на первого ребенка, то на второго он составит 639 432 рубля, пишет «Сахасирэ».


Чиптээһин туһунан сымыйа сураҕы бэрэбиэркэлииллэр

Следователи проверяют ложные слухи о чипировании


«Сунтаар оройуонуттан төрүттээх олохтоох дьахтар мессенджерынан коронавирус инфекциятын утары вакцина туруоруутугар сөбө суох сураҕы тарҕаппытынан полиция бэрэбиэркэ ыытар.

«Полиция проводит проверку по факту распространения через мессенджер жительницей Сунтарского района недостоверных слухов о вакцинации против коронавирусной инфекции.


Полиция үлэһиттэрэ нэһилиэнньэни олоҕо суох иһитиннэриилэри итэҕэйбэттэригэр ыҥырар», — диэтэ иһитиннэрээччи.

Сотрудники полиции призывают население не верить недостоверной информации», — сообщил информатор.


Кини эппитинэн, сымыйа сураҕы тарҕатыы иһин административнай эппиэтинэс сүктэриллэр, «Распространение в СМИ, а также в информационно-телекоммуникационных сетях заведомо недостоверной общественно значимой информации под видом достоверных сообщений, создавшее угрозу причинения вреда жизни и (или) здоровью граждан» ыстатыйанан.

По его словам, распространение недостоверной информации влечет административную ответственность по статье «Распространение в СМИ, а также в информационно-телекоммуникационных сетях заведомо недостоверной общественно значимой информации под видом достоверных сообщений, создавшее угрозу причинения вреда жизни и (или) здоровью граждан».


Ыстарааба 100 тыһ солк диэри.

Штраф — до 100 тыс. рублей.


«Сорох маннык түбэлтэ холуобунай дьыаланан көрүллүөн сөп.

«Некоторые такие случаи могут рассматриваться как уголовные дела.


Полиция үлэһиттэрэ дьон бэрэбиэркэлэммит, официальнай иһитиннэриилэри эрэ итэҕэйэригэр этэр», - диэтэ кини.

Полиция призывает верить только проверенным официальным источникам», — говорит он.


Бу туьунан СИА биллэрэр.

Об этом сообщило СИА.


Саха коронавирустан «Бетукладин» БАДа этэҥҥэ клиническэй тургутуктары ааста

БАД для лечения новой коронавирусной инфекции «Бетукладин» успешно прошла клинические испытания


Бу туһунан РИА суруйар.

Информация получена из РИА «Новости».


«Бетукладин» өссө 2018-2019 сылларга анал клиникаларга тургутууну ааһан, туберкулезка итиэннэ «В+D» гепатикка үчүгэй түмүгү көрдөрбүтүн туһунан препараты оҥорбут биологическай наука дуоктара Борис Кершенгольц кэпсиир.

О том, что «Бетукладин» еще в 2018–2019 годах прошел испытания в специализированных клиниках и показал высокую эффективность при лечении туберкулеза и гепатитов В и D, рассказывает разработчик препарата, доктор биологических наук Борис Кершенгольц.


Онтон коронавирустан харыстаныыга тургутуках сынньы 30 күнүгэр түмүктэммит.

Испытания в отношении коронавирусной инфекции завершились 30 декабря.


«Ыараханнык коронавирустаабыт дьон «Бетукладин» көмөтүнэн түргэнник чөллөрүгэр түспүттэрэ бэлиэтэммитэ.

«Было установлено, что прием "Бетукладина" способствовал быстрому выздоровлению пациентов с тяжелым течением инфекции.


Кинилэр түрг энник сылайаллара, депре ссияҕа түһэллэрэ аччаабыта, сэниэлэммиттэрэ.

После приема препарата они отмечали снижение утомляемости, уровня депрессии, а также прилив сил.


«Бетукладины» испэтэх дьон 1-2 ыйынан ордук кэм урукку чөллөрүгэр туһэллэрэ», — диир Кершенгольц.

Те, кто не принимал "Бетукладин", восстанавливались на 1–2 месяца дольше», — говорит Кершенгольц.


Маны таһынан коронавирустаабыт киһини кытары олорор дьон «Бетукладин» көмөтүнэн 13 төгүл кыратык сутуллубуттара быһаарыллыбыт.

Кроме того, было установлено, что люди, проживающие с зараженным коронавирусом человеком, заражались в 13 раз реже, если принимали «Бетукладин».


Ыалдьыбыт киһи препарат көмөтүнэн 45- 53%-гар түргэнник итиэннэ чэпчэкитик аһарынара бигэргэммит.

Подтверждено, что прием препарата в 45–53 % случаев облегчает лечение инфекции и ускоряет выздоровление.


Учуонай этэринэн, бетулин РНКвирустарга, ол эбэтэр көтөр кириибигэр, А типтаах кирииптэргэ, боростуой герпеска, С гепатикка, ВИЧ-1 утарылаһар күүстээҕэ аан дойдуга биллэр.

По словам ученого, в мире широко известно противодействие бетулина РНК-содержащим вирусам, в том числе птичьему гриппу, гепатиту С и ВИЧ-1.


Кершенгольц «Бетукладин» Арассыыйаҕа патеннааҕын, ол эрэн атыыга биодобавка быһыытынан регистрация аастаҕына, Роспотребнадзор сибидиэтэлистибэтин ыллаҕына тахсарын этэр.

Кершенгольц говорит, что «Бетукладин» уже запатентован в России, но в продажу поступит после регистрации в качестве биодобавки и получения свидетельства Роспотребнадзора.


Кини препарат эмп буолбатаҕын, биологическай эбилик быһыытынан вируһу хабары кыччатарын, ыарыыны кылгас кэм иһигэр чэпчэкитик аһарарын, ыарыы кэннэ түргэнник чөлгө түһэрэр көмөлөөҕүн этэр.

Он утверждает, что препарат является не лекарством, а биологической добавкой, которая снижает воздействие вируса, облегчает течение болезни и способствует быстрому восстановлению после нее.


Бастакы Мээтис нэһилиэгэр бастыҥнар ааттаннылар

В 1-м Мятисском наслеге определили победителей


Ол курдук эрдэттэн биллэһиллибитинэн «Аптаах тэлгэһэм» күрэххэ 8 ыал кыттыыны ылла.

По предварительным данным, в конкурсе «Волшебный двор» приняло участие 8 семей.


Ол курдук Мария Егоровна Жиркова дьиэтин таһа бастыҥ «Аптаах тэлгэһэнэн» ааттанна, Светлана Егоровна уонна Игорь Алексеевич Березкиннар тиэргэннэрэ 2-с миэстэҕэ, оттон Дарианна Алексеевна уонна Николай Николаевич Третьяковтар дьиэ кэргэттэрэ 3-с миэстэҕэ тигистилэр.

Первое место на конкурсе занял двор Марии Егоровны Жирковой, второе — Светланы Егоровны и Игоря Алексеевича Березкиных, а третье место досталось Дарианне Алексеевне и Николаю Николаевичу Третьяковым.


Куонкурус кыайыылаахтара харчынан бириэмийэлэннилэр.

Победители конкурса получили денежные призы.


Ону тэҥэ олохтоохтор оҕуһу хаарынан, мууһунан оҥорууга, дьиэ кэргэнинэн «Объективпар саҥа сыл» уонна «Маскараат» күрэхтэригэр хаартыска нөҥүө куонкурустарга кытыннылар. Маны сэргэ, сыл түмүгүнэн олохтоох дьаһалта үлэ бастыҥна-рын бэлиэтээтэ.

Также жители приняли участие в конкурсах по изготовлению снежных и ледяных фигур быков и семьями участвовали в фотоконкурсах «Новый год в объективе» и «Маскарад». Кроме того, по итогам года местная администрация отметила лучших работников.


Үгэс быһыытынан, нэһилиэк олохтоохторугар ыйытык (опрос) ыытылынна (77 киһи кытынна).

По традиции был проведен опрос жителей наслега, в котором приняли участие 77 человек.


Ыйытык түмүгүнэн, «Бастыҥ салайааччы» — ОДьКХ филиалын маастара Юрий Юрьевич Саввинов, «Бастыҥ дьиэ кэргэн» — элбэх оҕолоох, нэһилиэк олоҕун сайдыытыгар көхтөөхтүк кыттар Екатерина уонна Константин Третьяковтар, «Бастыҥ бааһынай хаһаайыстыба» — Владимир Владимирович Решетников, итиэннэ «Бастыҥ кэтэх хаһаайыстыба» — Надежда Ивановна Третьякова буоллулар.

По итогам опроса лучшим руководителем был признан мастер филиала ЖКХ Юрий Юрьевич Савинов, лучшей семьей стала многодетная семья Екатерины и Константина Третьяковых, принимающая активное участие в жизни наслега, лучшим крестьянским хозяйством — хозяйство Владимира Владимировича Решетникова, а в номинации «Лучшее подсобное хозяйство» победила Надежда Ивановна Третьякова.


«Нэһилиэк сайдыытын иһин» анал номинация, нэһилиэк сайдыытыгар дириҥ кылааты киллэрэрин, дьоҥҥо-сэргэҕэ, тэрилтэлэргэ мал-сал, от-мас тиэйиитигэр көмөтүн иһин элбэх оҕолоох ыал аҕата Дмитрий Иванович Бекреневка туттарылынна.Маны тэҥэ үтүө дьыала чэрчитинэн олохтоох дьаһалта аатыттан үлэтэ суох дьиэ кэргэн оҕолоругар саҥа дьыллааҕы бэлэх туттарылынна.

Приз в специальной номинации «За вклад в развитие наслега» получил Дмитрий Иванович Бекренев, отец многодетной семьи, активно участвовавший в развитии села, за помощь людям и организациям в поставке дров и других необходимых вещей. Также в рамках благотворительной акции от имени местной администрации был вручен новогодний подарок детям из семей с неработающими родителями.


Уһук Илиҥҥэ көтүүгэ чэпчэтиилээх билиэтинэн туһаныыга сааһынан хааччахтааһын суох буолуоҕа

Возрастных ограничений для льготных перелетов по Дальнему Востоку не будет


Маны таһынан РФ бырабыыталыстыбата уонна Госсэбиэт тырааныспарка хамыыһыйата эрэгийиэннээҕи уонна олохтоох авиакөтүү бырагыраамалары кэҥэтиигэ этиилэри киллэриэхтээхтэр.

Кроме того, правительство РФ и комиссия по транспорту Госсовета должны внести предложения по расширению программы региональных и местных авиаперевозок.


Онон инникитин Уһук Илиҥҥэ чэпчэтиилээх билиэттэринэн туһанааччылар элбиэхтэрин сөп.

Таким образом, льготными авиабилетами смогут воспользоваться больше жителей Дальнего Востока.


Туһааннаах докумуон Владимир Путин бэнидиэнньиккэ киллэрбит сорудахтарын испииһэгэр киирбит.

В понедельник соответствующий документ был внесен в перечень поручений, данных Владимиром Путиным.


Соругу олоххо киллэрии кулун тутар 15 күнүгэр диэри болдьохтоох.

Исполнение данного поручения намечено в срок до 15 марта.


Санатан эттэххэ, 2021 сыллааҕы судаарыстыбаннай бүддьүөккэ Уһук Илинтэн Симферопольга уонна Калининградка чэпчэтиилээх көтүүгэ 3,8 млрд солкуобай аттарыллыбыта.

Напомним, на 2021 год в госбюджет было заложено 3,8 млрд рублей на льготные перелеты с Дальнего Востока в Симферополь и Калининград.


Миниистирдэр кэбиниэттэрэ Уһук Илиҥҥэ көтүүгэ субсидияҕа анаан эбии 5 млрд солк. көрбүтэ.

Кабинет министров выделил дополнительные 5 млрд рублей на субсидирование перелетов для Дальнего Востока.


Билигин чэпчэтиилээх билиэтинэн 23 саастарын туола илик, элбэх оҕолоох ыаллар, 55 саастарыттан үөһээ саастаах дьахталлар, 60 саастарыттан үөһээ эр дьон итиэннэ I-кы группалаах инбэлииттэр, кинилэри арыаллааччылар, II, III группалаах инбэлиит оҕолор туһаналлар, диэн Эдэр саас сайт суруйар.

В настоящее время льготным билетом могут воспользоваться граждане, не достигшие 23 лет, многодетные семьи, женщины старше 55 лет, мужчины старше 60 лет, а также инвалиды I группы, сопровождающие их лица, дети-инвалиды II, III групп, пишет сайт «Эдэр саас».


"Бар дьонум, доруобай буолуҥ!"

«Дорогие мои, будьте здоровы!»


Владимир Слепцов Алексеева Анна Николаевна уонна Слепцов Константин дьиэ кэргэннэригэр иккис оҕонон1989 с.

Владимир Слепцов родился в 1989 г. вторым ребенком в семье Анны Николаевны Алексеевой и


кҮн сирин көрбҮтэ.

Константина Слепцова.


Майыар орто оскуолатын 2007 с. "4" уонна "5" сыананан бҮтэрбитэ.

Окончил Майорскую среднюю школу в 2007 г. на «4» и «5».


Үөрэнэр кэмигэр араас олимпиадаларга кыттан, миэстэлэҺэн, оскуолатын ааттатара.

Во время учебы участвовал в различных олимпиадах, занимал победные места, чем прославлял свою школу.


Ону таҺынан тустууга кҮрэхтэҺэн, миэстэлэҺэрэ.

Кроме того, он занимал победные места в соревнованиях по вольной борьбе.


Оскуола кэнниттэн М.К.Аммосов аатынан Илин Сибиирдээҕи Федеральнай Институт медицинскэй институтугар туттарсан киирбитэ.

После школы он поступил в Медицинский институт Северо-Восточного федерального университета им М. К. Аммосова.


2009 с. мотострелковай бригадаҕа механик-водителинэн 1 сыл сулууспалаабыта.

В 2009 г. 1 год проходил службу в мотострелковой бригаде механиком-водителем.


Ытык иэҺин төлөөн кэлэн, салгыы талан ылбыт идэтигэр Үөрэнэн, 2017 с. бҮтэрэн, төрөөбҮт дойдутугар "Земский доктор" программанан Крест-Майыар учаастактааҕы балыыҺатыгар терапевт бырааҺынан Үлэлиир.

Исполнив священный долг, он продолжил учебу по выбранной специальности, которую окончил в 2017 году, после чего начал работу врачом-терапевтом в участковой больнице на родине в Крест-Майоре по программе «Земский доктор».


Владимир Константиновичтыын кэпсэтэбит:

Наш разговор с Владимиром Константиновичем:


- ХаҺан быраас идэтин талар санаа киирбитэй?

— Когда ты решил стать врачом?


- 11-с кылааска Үөрэнэ сылдьан быҺаарыммытым.

— Я решил это, когда учился в 11-м классе.


Үөрэххэ туттарсан киирэрбэр куонкурус улахан этэ.

Конкурс при поступлении был большой.


Студенныыр кэммэр бары мероприятиеларга, концертарга кыттааччыбын.

В студенческие годы участвовал во всех мероприятиях и концертах.


КВН кҮрэхтэрэ чаастатык буолааччылар, мединститукка ҮҥкҮҮ ансаамбыла баара.

Часто соревновался в КВН, в мединституте также занимался в танцевальном ансамбле.


- "Земский доктор" программаҕа киирэргэр уустуктар бааллар этэ дуо?

— Были ли сложности с поступлением на программу «Земский доктор»?


- Дьокуускайга интернатурабын баран баран программаҕа киирбитим.

— Я поступил на эту программу после прохождения интернатуры в Якутске.


Улууспут киин балыыҺата министерствоны кытта дуогабар тҮҺэрсибит этэ.

У центральной больницы нашего улуса договор с министерством.


Дуогабар быҺыытынан 5 сыл булгуччу Үлэлиэхтээххин.

По договору ты обязан проработать пять лет.


- Үлэҕэр тугу ордук сөбҮлҮҮгҮнҮй?

— Что тебе больше всего нравится в работе?


- Ыалдьыбыт дьон эмтэнэн ҮтҮөрэн ҮөрбҮт харахтарын көрөр саамай ҮчҮгэй.

— Самое лучшее — это видеть счастливые глаза выздоровевших пациентов.


- Үэлииргэ туох ыарахаттар баалларый?

— Какие трудности есть в работе?


- БиҺиги нэҺилиэккэ суол-иис суоҕа Үлэни атахтыыр.

— В нашем наслеге работу затрудняет отсутствие транспорта.


Ордук эмп аҕалтарарга, анализ ыытарга ыарахаттары көрсөбҮт.

Особенно сложно доставлять лекарства и отправлять анализы.


ЧааҺынай эрэ массыынанан ыытабыт, сорох дьон харчы көрдҮҮллэр.

Мы можем отправлять их лишь частными автомобилями, а некоторые просят за это оплату.


Администрацияҕа массыына баара буоллар.

Хорошо было бы, если бы у администрации была своя машина.


- Доруобуйа сылыттан тугу кҮҮтэҕиний?

— Какие ожидания от Года здоровья?


- Быйыл саас кҮҮтҮҮлээх саҥа балыыҺабыт тутуута олоххо киириэ диэн.

— Жду открытия новой больницы этой весной.


- Иллэҥ кэмҥэр хоббиҥ?

— Чем увлекаешься в свободное время?


- Куоракка бассейҥа, "Триумф", "Юность" стадионнарга нэдиэлэҕэ 2-3-тэ дьарыктанааччыбын.

— 2–3 раза в неделю хожу в бассейн и занимаюсь на стадионах «Триумф» и «Юность» в городе.


Дойдубар кэлэн баран сыаҥааны кҮрҮчҮөгҮнэн бултуубун.

Дома езжу на ловлю налима крючком.


Дьиэҕэ тренажердар бааллар.

Дома есть тренажеры —


Штанга, гантель.

штанга, гантели.


Уолаттарбын кыратык дьарыктыыбын.

Понемногу тренирую своих сыновей.


- Дьиэ кэргэниҥ?

— А что насчет твоей семьи?


- 2013 с. олоҕум аргыҺын Захарова Лия Михайловнаны көрсөн, ыал буолбуппут.

— В 2013 году встретил спутницу своей жизни Лию Михайловну Захарову, и мы стали семьей.


2 уоллаахпыт, детсаадка сылдьаллар.

Наши два сына ходят в детсад.


ТөрөөбҮт кҮннэри дьиэ кэргэнинэн ылабыт, уолаттарбын кытта бары биир ыйга - муус устарга төрөөбҮппҮт.

Дни рождения отмечаем дома. Я и сыновья родились в апреле.


Онон биир кҮн ылабыт.

Поэтому справляем в один день.


Айылҕаҕа, отоҥҥо, балыкка чаастатык сылдьа сатыыбыт.

Стараюсь часто выезжать на природу, ходить по ягоды и на рыбалку.


Аҕа киҺи оҕолорун кэскилин тэрийиэхтээх.

Отец должен заботиться о будущем своих детей.


- СитиҺиилээх киҺи диэн кимий?

— Кого ты считаешь успешным человеком?


- СитиҺиилээх киҺи диэн сөбҮлҮҮр идэлээх, иллэҥ кэмин туҺалаахтык атаарар, чөл туруктаах киҺи дии саныыбын.

— Для меня успешный человек — это тот, у кого есть любимое дело, кто с пользой проводит свободное время и у кого хорошее здоровье.


- ТҮмҮккэ тугу этиэҥ этэй хаҺыат ааҕааччыларыгар?

— Что бы ты хотел передать читателям нашей газеты?


- Бар дьонум, коронаттан харыстаныҥ, маасканы кэтиҥ, илиигитин сууна сылдьыҥ, дистанцияны тутуҺуҥ.

— Дорогие друзья, берегите себя от коронавируса, носите маски, постоянно мойте руки, соблюдайте дистанцию.


Вакцина кэллэҕинэ хайаан да ыларгытыгар сҮбэлиэм этэ.

При прибытии вакцины советую обязательно привиться.


Барыгытыгар доруобуйаны баҕарабын.

Всем желаю здоровья.


- Махтал, Үлэҕэр ситиҺиилэри баҕарабын.

— Спасибо. Удачи в работе.


Ньургуйаана Сивцева: Омук тылын билии — аныгы олох ирдэбилэ

Нюргуяна Сивцева: «Знание иностранного языка — требование современной жизни»


Кыһыл дипломОскуолабын бүтэрэрбэр, авиация өттүнэн идэ ылыахтаахпын диэн бигэ санаа киирбитэ.

Красный диплом К окончанию школы я твердо решила, что должна получить профессию в сфере авиации,


Тоҕо диэтэххэ, ийэм өттүнэн үгүс аймах дьонум авиация араас салаатыгар идэ ылан, билигин бэрт ситиһиилээхтик үлэлии сылдьаллар.

потому что многие мои родственницы по материнской линии успешно там работают.


Мин ыра санаабын төрөппүттэрим өйөөбүттэрэ.

Мою мечту поддержали родители.


Онон 2016 сыллаахха Санкт-Петербургдааҕы гражданскай авиация университетын иһинэн үлэлиир авиационнай-транспортнай колледжка үөрэнэ киирбитим. Үөрэнэр сылларбар Санкт-Петербург куораты олус сөбүлээбитим.

Поэтому в 2016 году я поступила на учебу в Авиационно-транспортный колледж при Санкт-Петербургском университете гражданской авиации. В годы учебы мне очень полюбился Санкт-Петербург.


Театрдарынан, музей-дарынан сылдьарым.

Я ходила в театры, музеи.


Үҥкүү студиятыгар дьарыктаммытым.

Занималась в студии танцев.


Үс сыл бэрт түргэнник ааспыта.

Три года прошли очень быстро.


Колледжка гражданскай авиация үлэтин туһунан элбэх билии ылбытым.

В колледже я получила много знаний о гражданской авиации.


Английскай тыл манна сүрүн суолталааҕын өйдөөбүтүм, ол иһин бу омук тылын ордук кыһаллан туран үөрэппитим.

Я поняла важность знания английского языка, поэтому с особым усердием изучала его.


Үөрэхпин 2019 сыллаахха кыһыл дипломунан түмүктээбитим.

Учебу я окончила в 2019 году с красным дипломом.


«Пулково» аэропортБилигин идэбинэн «Пулково» аэропорка дойдулар икки ардыларынааҕы регистрацияны туоратар салааҕа үлэлиибин.

Аэропорт Пулково Сейчас я работаю в отделе регистрации международного терминала аэропорта Пулково.


Үлэбит олус эппиэтинэстээх, хас биирдии пассажирга үчүгэй сыһыаннаах, ордук болҕомтолоох, буоларыҥ күүскэ ирдэнэр.

Работа очень ответственная. К каждому пассажиру требуется проявлять хорошее отношение и особое внимание.


Ханнык дойдуга, ханнык паспордаах, ханнык виза баар буолуохтааҕын, болдьохторо төһө сөп түбэһэрин-түбэспэтин бэрэбиэркэлиибит, дьон малын-салын сөпкө наардаабытын быһаарабыт.

Мы проверяем, в какую страну с какими паспортом и визой можно вылететь, соответствуют ли сроки, а также следим за правильностью распределения багажа пассажиров.


Аны авиакомпаниялар уратылаһар быраабылалардаахтар, ону барытын эҥкилэ суох билиэхтээххин.

Сейчас у каждой авиакомпании свои правила, и их все нужно знать назубок.


Айанньыттар авиакомпания ирдиир бэрээдэгэ араастааҕын билбэт буолааччылар, онон өйдөспөт түгэн элбэхтэ тахсар.

Бывает, что пассажиры не знают о различиях в требованиях авиакомпаний, из-за чего часто возникают недоразумения.


Пассажир илиитин тутууругар, илдьэр таһаҕаһыгар сөмөлүөккэ көҥүллэммэт предметтэри, ордук ыйааһыны аһардара-аһардыбата, мал-сал сүппэккэ, тустаах самолекка тиийэрэ чопчу биһигиттэн тутулуктаах. Олус тулуурдаах буолуохтааххын.

От нас прямо зависит, чтобы в ручной клади и багаже пассажира не было предметов, запрещенных к перевозке, чтобы не было перевеса и вещи в целости и сохранности попали в самолет. Нужно быть очень терпеливой.


Ардыгар ыксабыллаах, ардыгар кутталлаах да түгэннэр бааллар.

Иногда что-то нужно сделать очень срочно, бывают даже опасные моменты.


Аны пассажирдар бары араастар: үтүө да санаалаахтар, кыыһыран дуу, хойутаан дуу кэлээччилэр, доруобуйа да өттүнэн хааччахтаахтар, биллиилээх артыыстар, спортсменнар, бэлиитиктэр уо.д.а.

И пассажиры бывают разные: добрые и раздраженные, опоздавшие, люди с ограниченными возможностями здоровья, известные артисты, спортсмены, политики и многие другие.


Махтанабын уонна эҕэрдэлиибинКэлэктиипкэ соҕотох сахабын.

Благодарю и приветствую В коллективе я единственная из Якутии.


Авиаперевозкаҕа бастатан туран, омук тылын билии, сатаан сааһылаан саҥарыы ирдэнэр.

Для работы в сфере авиаперевозок в первую очередь требуется знание иностранных языков и правильная речь.


Үлэҕэ киирэргэ бастаан тургутук, онтон сэһэргэһии (собеседование) ааһаҕын.

При поступлении на работу сначала проходишь тестирование, а потом собеседование.


Барытын английскайдыы кэпсиигин, ыйытыыларга хоруйдуугун.

Нужно все рассказывать на английском и отвечать на вопросы.


Ол кэннэ сөмөлүөтүнэн дьону, малы-салы туоратыыны тэрийэргэ сөптөөх ду, сөбө суох дуу диэн хамыыһыйа быһаарар.

Затем комиссия решает, подходит ли человек для организации перевозки пассажиров и грузов.


Аны үлэбит чэрчитинэн авиакомпаниялар быраабылаларын үөрэтэбит, субу-субу бэрэбиэркэни ааһабыт, тургутук (тест) туттарабыт.

Также в рамках своей работы мы изучаем правила авиакомпаний, регулярно проходим проверки, сдаем тесты.


Онон омук тылын үөрэппит, Орто Халыматааҕы И.В.Волков аатынан улуустааҕы гимназия учууталыгар, Алена Николаевна Стручковаҕа махталым муҥура суох.

Поэтому я бесконечно благодарна Алене Николаевне Стручковой, преподавателю Среднеколымской улусной гимназии им. И. В. Волкова.


Кини миэхэ үчүгэй билиини иҥэрбит буолан, билигин үлэбэр ыарыхаттары көрсүбэппин, санаабын омук тылынан холкутук кэпсэтэбин, быһаарсабын.

Поскольку она дала мне хорошие знания, я сейчас не испытываю трудностей на работе и могу спокойно изъясняться на иностранном языке.


Түгэнинэн туһанан, Алена Николаевнаҕа уонна гимназия интэринээтигэр иитээччинэн үлэлиир Анна Гавриловна Саитгаливеаҕа ийэлии истиҥ сыһыанын иһин ис сүрэхтэн махтанабын.

Пользуясь случаем, также от всего сердца благодарю воспитательницу интерната гимназии Анну Гавриловну Саитгалиеву за ее по-матерински искреннее отношение.


Бэрт кылгас, ол эрээри олус интэриэһинэй, чаҕылхай түгэннэри бэлэхтээбит улуустааҕы гимназия бука бары үлэһиттэригэр итии-истиҥ эҕэрдэбин тиэрдэбин.

От души поздравляю всех работников улусной гимназии, подарившей мне очень интересные и яркие моменты,


Күндү биир дойдулаахтарбын, чугас хаан-уруу аймахтарбын, Алаһыай нэһилиэгин олохтоохторун үүммүт Саҥа дьылынан итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибин!

своих земляков, близких родственников и жителей Алазейского наслега!


Саҥа үүммүт 2021 сыл бигэ доруобуйаны, үөрэххэ, үлэҕэ ситиһиини аҕаллын.

Пусть наступивший новый 2021 год принесет здоровье и успехи в учебе и работе.


Сыл бэлиэтин курдук тулуурдаах, дьулуурдаах, дьүккүөрдээх буолуҥ.

Будьте терпеливыми, упорными и настойчивыми, как символ года.


Аныгы олох хардыытынан бары өттүнэн билиилээх, инникигэ тардыһыылаах олоҕу баҕарабын!

Желаю вам жизни, полной современных и всесторонних знаний, и устремленности в будущее!


Сииттэҕэ биллэриллибит Чэгиэн-чэбдик буолуу, спорт уонна физкультура сылын олохтоохтор өйүүллэр

Жители поддержали объявленный в селе Ситте Год здоровья, спорта и физкультуры


Бу туһунан Сииттэ нэһилиэгин сынньалаҥ дьиэтин дириэктэрэ Марианна Сивцева кэпсиир: – Нэһилиэкпитигэр спорду өрө тутар киһи элбэх.

Об этом рассказала директор Дома отдыха села Ситте Марианна Сивцева: — В нашем селе много любителей спорта.


Ол курдук дойдубут дьоно аныгы скандинавскай хаамыыны биһирээн, биир дойдулаахтарыгар хаамыы доруобуйаҕа туһатын туһунан элбэҕи үөрэтэллэр, бэйэлэрин холобурдарын көрдөрөллөр.

Наши жители интересуются скандинавской ходьбой и на своем примере показывают другим пользу ходьбы для здоровья.


Мин билигин үөрэ-көтө билиһиннэриэхпин баҕарабын Сииттэбит саамай кырдьаҕас, норуот маастара 85 саастаах Оконешникова Вера Егоровнаны, кини күн бүгүнүгэр диэри дьиэтин таһыгар тымныы буоллун, куйаас буоллун хааман сэргэхсийэр.

С радостью хочу представить вам самую пожилую жительницу села Ситте, народную мастерицу, 85-летнюю Веру Егоровну Оконешникову, которая по сей день, несмотря на жару и холод, занимается ходьбой возле своего дома.


Кини хаампыта 10-тан тахса сыл буолла.

Ходьбой она занимается уже 10 лет.


Эдэрдэри көҕүлүүр, холобур буолар кырдьаҕастартан Захаров Иннокентий Григорьевиһы киэн тутта ааттыыбын, кини 81 саастаах, хаамыынан үлүһүйбүтэ оруобуна 15-с сыла.

Иннокентия Григорьевича Захарова я с гордостью называю одним из тех пожилых людей, которые вдохновляют и служат примером для молодых; ему 81 год, и уже ровно 15 лет он занимается ходьбой.


65 саастаах Уваровский Алексей Егорович хаамыынан дьарыктаммыта 6-с сылыгар барда, нэһилиэкпит биир тутаах, чөл олоҕу өрө тутар элбэх оҕо аҕата, эһэтэ.

65-летний Алексей Егорович Уваров начал заниматься ходьбой 6 лет назад — это один из уважаемых пожилых жителей нашего села, многодетный отец, который ведет здоровый образ жизни.


Дьахтар аймахтан бэлиэтиэхпин баҕарабын Петрова Анастасия Николаевнаны, кини 69 саастаах, Васильева Мотрена Лазаревнаны, 60 саастаах Сииттэ нэһилиэгэр чөл олоҕу тарҕатыыга көхтөөх ийэлэртэн, эбэлэртэн биирдэстэрэ буолаллар.

Из женщин хочется отметить 69-летнюю Анастасию Николаевну Петрову и 60-летнюю Елену Лазаревну Васильеву, одних из самых активных мам и бабушек в деле популяризации здорового образа жизни в селе.


Билигин кинилэр утумнарын салҕааччы элбээн иһэриттэн үөрэбит эрэ.

Мы рады, что у них становится все больше последователей.


Ол курдук Яковлева Анна Григорьевна, Винокурова Лидия Васильевна, Попова Ольга Степановна, Александрова Марфа Ивановна, Тимофеева Августина Ивановна буолаллар.

Среди них Анна Григорьевна Яковлева, Лидия Васильевна Винокурова, Ольга Степановна Попова, Марфа Ивановна Александрова, Августина Ивановна Тимофеева.


Онон Спорт, Доруобуйа эрэ сылыгар буолбакка, нэһилиэкпитигэр өрүү элбэх тэрээһиннэр, көхтөөх күрэхтэр, түөлбэнэн ыытыллаллара кэрэхсэбиллээх суол буоларын бука бары таба өйдөөн доруобуйабытын тупсарыныаҕыҥ диэн олохтоохторбутун ыҥырабыт.

Мы призываем жителей заботиться о своем здоровье и проявлять интерес к проводимым в нашем селе мероприятиям и соревнованиям постоянно, и не только в Год спорта и здоровья.


Улуус олохтоохторо, кэнэҕэски ыччата доруобай, чөл олохтоох буолуҥ!

Жители улуса, будущее поколение, будьте здоровы!


Кырачааннарбыт ситиһиилэрэ

Успехи наших детей


"Ай робот" күрэххэ Чурапчы нэһилиэгин “Березка” уһуйаанын «РОбоFix» уонна Одьулуун "Күнчээн" уһуйаанын "Туппай" хамаандалара 3-с миэстэ буоллулар. «Туллукчаан» уһуйаанын "Smart Boys", Дириҥ "Ыллык" уһуйаанын "Тобул" хамаандалара анал аат хаһаайыннарынан буоллуллар.

В конкурсе «Ай робот» третье место заняли команды «РОбоFix» детсада «Березка» Чурапчинского наслега и команда «Солнышко» детсада «Туппай» села Ожулун. Команда Smart Boys детсада «Туллукчаан» и команда «Тобул» детсада «Ыллык» села Диринг стали обладателями специальных призов.


Үөрэнээччилэр ортолоругар С.А. Новгородов аатынан Чурапчы орто оскуолатын 2-с кылааһын үөрэнээччитэ Айсен Дуранов "Роботы в медицине" номинацияҕа 3-с миэстэ буолла, Хатылы орто оскуолатын хамаандата 2-с миэстэни ситиһэн, «Инникигэ хардыы» НПК финалыгар кыттар мэктиэ суругун туппуттара.

Среди школьников ученик 2-го класса Чурапчинской средней школы им. С. А. Новгородова Айсен Дуранов занял 3-е место в номинации «Роботы в медицине», а команда Хатылынской средней школы заняла 2-е место и получила путевку в финал НПК «Шаг в будущее».


"Парад роботов" бэстибээл 19 улуустан 165 оскуола иннинээҕи саастаах уонна алын кылаас оҕолоро кытыннылар.

В фестивале «Парад роботов» приняли участие 165 дошкольников и старшеклассников из 19 улусов.


Чурапчы «Мичил» уһуйаанын «LEGOTEAM»хамаандата (Эрсан Сметанин, Мичил Лаврентьев, сал.

Команда LEGOTEAM детсада «Мичил» с. Чурапчы (Эрсан Сметанин, Мичил Лаврентьев, рук.


Сардана Ивановна Сметанина) "Самый актуальный проект" номинация уонна "Фиксики" хамаанда (Олег Баранкевич, Марк Максимов, сал.

Сардана Ивановна Сметанина) победила в номинации «Самый актуальный проект», а команда «Фиксики» (Олег Баранкевич, Марк Максимов, рук.


Марина Ивановна Батарина) "Самый технически сложный проект" номинация кыайыылаахтарынан ааттаннылар.

Марина Ивановна Батарина) выиграла в номинации «Самый технически сложный проект».


Максим Аммосов туһунан сэдэх матырыйаал көһүннэ

Обнаружены редкие материалы о Максиме Аммосове


Максим Кирович Аммосов оруола уруккуттан бастакынан ааттанар.

В становлении автономии Якутии роли Максима Кировича Аммосова издавна отводится первое место.


Платон Ойуунускай ахтыытынан, аан бастаан автономия идеятын Аммосов учуутал семинариятыгар 3-с кууруска үөрэнэ сылдьан аhаҕастык эппит.

По воспоминаниям Платона Ойунского, впервые об идее автономии Аммосов открыто высказался во время учебы на 3-м курсе учительской семинарии.


Ону таhынан, кэнники партийнай үрдүкү мунньахха эмиэ аан бастаан автономия боппуруоhун улахан утарсыыны көрсөн быhаарбыт кини буоларын Платон Ойуунускай бигэргэтэн суруйан турар.

Кроме того, в своих письмах Платон Ойунский утверждает, что именно Аммосов решил вопрос автономии, который встретил серьезное сопротивление на высшем партийном собрании.


Ол кэнниттэн Саха сиригэр автономияны ситиhэргэ Ойуунускайы, Бараховы, Аржакову уо.д.а.

В дальнейшем, действуя вместе с ним под его руководством, Ойунский, Барахов, Аржаков


түмэн, кини салалтатынан ити кэскиллээх боппуруос бэрт эрэйинэн ситиhиллэн турар.

и другие работали над достижением автономии для Якутии, в результате чего этот насущный вопрос был решен.


Литератураҕа үксүн Максим Аммосов Москваҕа сылдьан үлэтэ уопсайынан эрэ суруллар.

Чаще всего в литературе работа Максима Аммосова во время пребывания в Москве описывается лишь в общих чертах.


Архыыптарга баар матырыйаалларга киирэн үлэлээhин билигин да ыарахан быhыылаах.

Доступ к материалам, хранящимся в архивах, по-прежнему затруднен.


Мин биир сэдэх үөрүүлээх булумньуланным.

Но, к своей радости, я обнаружил одну редкую находку.


Буоларын курдук, Максим Аммосов 1922 с., иккис сылын, Москваҕа автономия боппуруоhун быhаара барбыта.

В 1922 году Максим Аммосов на втором году своей работы в должности отправился в Москву решать вопрос об автономии.


Онно тохсунньу 6 к.

Имеется постановление коллегии


Наркомнац коллегиятын уурааҕа (уруккуттан биллэр) баар.

Наркомнаца от 6 января (известное ранее).


Бу коллегияҕа:

На этой коллегии:


1. М.К. Аммосов сылдьыбыт.

1. Присутствовал М. К. Аммосов.


2. Уураахха: «Для определения границ автономной единицы и выработки проекта постановления ВЦИК об образовании ее избрать комиссию из т.т. Клингера, Плича и Аммосова, поручив ей представить Коллегии результаты работ» – диэн суруллубут.

2. В постановлении говорилось следующее: «Для определения границ автономной единицы и выработки проекта постановления ВЦИК об образовании ее избрать комиссию из т.т. Клингера, Плича и Аммосова, поручив ей представить Коллегии результаты работ».


Бу уураахтар итинник ис хоhоонун түбэhэн ааҕа иликпин, суох быhыылаах.

Ранее постановления подобного содержания мне не попадались.


Арай соторутааҕыта Максим Аммосов төрөөбүт күнүгэр Москва архыыбыттан сурук тутан аахтым.

Только недавно, в день рождения Максима Аммосова, я прочитал письмо из московского архива.


Правительственнай комиссия састаабыгар киирбитин туhунан бэчээккэ суоҕун быhыытынан, ким эмэ интэриэhиргиэ диэн хаhыат нөҥүө билиhиннэриэхпин баҕардым.

Поскольку в печати не было информации о его вхождении в состав правительственной комиссии, я решил написать об этом в газете. Возможно, кому-то это покажется интересным.


Бу уураахха олоҕуран, Аммосов правительственнай комиссия састаабыгар киирэн, эбии эбээhинэс сүгэн, ханна баҕарар автономия боппуруоhун быhаарсарыгар толору быраап ылар.

Согласно этому постановлению, Аммосов вошел в состав правительственной комиссии, несет дополнительные обязанности и получает полное право решать любые вопросы автономии.


Күүhүгэр күүс эбиллэр.

Его полномочия расширились.


Кэнники буолар мунньахтарга Максим Аммосов бэйэтинэн кыттыбыт түбэлтэлэрэ архыыпка баара буолуо.

Возможно, в архивах есть информация о том, что Максим Аммосов сам принимал участие в последующих заседаниях.


Ол туоhутунан Наркомнац тохсунньу 17 к.

Это подтверждается записью Наркомнаца от 17 января,


коллегиятыгар «На заседании присутствовали Плич и Аммосов» – диэн ханна да сурулла, биллэ илик матырыйаал баара көhүннэ.

где указано, что «на заседании присутствовали Плич и Аммосов». Эта запись ранее нигде не появлялась.


Максим Аммосов И.В. Сталиҥҥа приемнатан, 1921 с. тохсунньу 17 к.

На приеме у И. В. Сталина 17 января 1921 года


Наркомнац Саха сиригэр автономия буоларын туһунан уураах тахсарын ситиһэр.

Максим Аммосов добивается принятия постановления Наркомнаца об установлении автономии Якутии.


Ол кэннэ В.И. Ленин М. Аммосовы приемнаан, партия КК Политбюротун уурааҕа Саха сирэ автономнай республика буолуохтааҕын ылыннарар.

После приема М. Аммосова у В. И. Ленина Политбюро ЦК постановляет учредить Якутскую автономную республику.


Ону ситэрэргэ ВЦИГы сорудахтыыр уураах бигэргэммитэ бүгүн 99 сылын туолар.

В этом году исполняется 99 лет с даты принятия данного постановления ВЦИГ.


Ити Максим Аммосов бэйэтэ сүүрэн улахан ситиҕиитэ буолар.

В этом событии велика личная заслуга Максима Аммосова.


Өлүүнү кыайбыттар өлбөттөр

Победившие смерть не умирают


Корякина-Томская Дария Федоровна ахтыыта:

Воспоминания Дарии Федоровны Корякиной-Томской:


“Корякин Федор Никифорович 1904 сыллаахха төрөөбүт.

«Федор Никифорович Корякин родился в 1904 году.


Сүөдэр – аҕабыт, биhиги эhэбит, колхоз бастыҥ үлэhитэ, биригэдьиирэ этэ.

Федор был нашим отцом, дедом, лучшим работником колхоза, бригадиром.


Кини 1942 с. сэриигэ ыҥырыллыбыта, 920 стрелковай полкаҕа сулууспалаабыта.

В 1942 году он был призван на войну и проходил службу в 920-м стрелковом полку.


Өстөөҕү кыайан кэлэр санаалааҕа да, түрбүөннээх сэрии өлүүлээх уота былаҕайга былдьаабыта, ыар сурах, хара сурук 1943 с. кэлбит: “Хорсуннук сэриилэһэ сылдьан олунньу 26 күнүгэр өллө.

Он намеревался сражаться до победного конца, однако смертоносная война для него кончилась несчастьем, и в 1943 году пришла печальная весть: «Умер, доблестно сражаясь, 26 февраля.


Орловскай уобаласка Поляни дэриэбинэҕэ көмүллүбүтэ”.

Похоронен в деревне Поляни Орловской области"».


Кыыһа Томская Дария Федоровна ийэтэ Прасковья Егоровна кэпсээниттэн манныгы ахтар: «1942 с. армияҕа барар дьону Маалынкайга муспуттар, эдьиийим Анастасия Федоровна, оччотооҕуга 12-лээх кыыс, аҕатын батыһан кэлэн, ытыы-ытыы, бүтэһигин көрөрүн сэрэйээхтиирэ буолаахтыа, соҕуруойка хайаҕаһын нөҥүө көрөн тураахтыыр үһү.

Его дочь Дария Федоровна Томская, по рассказам своей матери Прасковьи Егоровны, вспоминает следующее:«В 1942 году тех, кого отправляли на фронт, собрали в Малынкае. Моя старшая сестра Анастасия Федоровна, в то время 12-летняя девочка, последовала за отцом и, видимо, предчувствуя, что видит его в последний раз, сильно плакала, глядя через щелку во двор.


Аҕам туга кэлиэй, арай «Ракета» диэн бөппүрүөскэтин хаатын уунаахтаабытын кэриэс гынан уура сылдьыбыта.

Что могло быть у отца? На память осталась лишь упаковка от папирос "Ракета".


Ол күн аны мин ытаан уһуктубуппун, остуол кураанаҕын көрөн: “Аҕам миэхэ бэрээнньик хаалларбыта ханнаный?” - диэн ирдэһэр киһи буолбуппун.

В тот день я проснулась в слезах и, увидев пустой стол, спросила: "Где пряник, который оставил мне папа?"


Ону кэлин түүлбүн ийэм бурдук аһа этэҥҥэ олорорбутугар көстүбүт диэн тойоннообута”.

Позже мама истолковала мой сон с пряником как символ благополучной жизни».


Корякин Иван Архипович ахтыыта:

Воспоминания Ивана Архиповича Корякина:


“Корякин Архип Тимофеевич 1907сыллаахха төрөөбүтэ.

«Архип Тимофеевич Корякин родился в 1907 году.


Мин аҕам, Корякин Архип Тимофеевич, тутуу биригээдэтин биригэдьииринэн үлэлии сылдьан, бастакы хомуурга, 1941 сыл от ыйын 10 күнүгэр, сэриигэ аттаммыта.

Мой отец, Архип Тимофеевич Корякин, работал бригадиром строительной бригады и ушел на фронт с первым призывом 10 июля 1941 года.


Аҕабын үлэни кыайыгас, туттуулаах, кыахтаах киһи этэ диэн кырдьаҕастар кэпсииллэрэ.

Старики рассказывали, что отец был гордым человеком, любил и умел трудиться.